Tác dụng:

Về mặt nội dung: Diễn tả sinh động và chân thực tấm lòng nhân ái, sự sẻ chia nhiệt tình, đông đảo của các bạn học sinh dành cho cậu bé nạo ống khói; tiền xu được đóng góp vô cùng nhiều và dồn dập.

Về mặt nghệ thuật: Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời văn, làm nổi bật không khí ấm áp tình người.

Trong đoạn trích "Cậu bé nạo ống khói" (trích từ tác phẩm Những tấm lòng cao cả của Edmondo De Amicis), hình ảnh cậu bé nạo ống khói hiện lên đầy xót xa nhưng cũng rất đỗi đáng yêu, gợi nhiều xúc cảm trong lòng người đọc.

Trước hết, cậu bé xuất hiện với vẻ ngoài lam lũ, khắc khổ của một lao động trẻ em nghèo khó. Cậu đứng trước cổng trường, "người cậu đen ngòm những bồ hóng, cũng như cái bị, mấy cái chổi và cái nạo của cậu". Những chi tiết miêu tả ngoại hình cùng bộ dụng cụ lao động cho thấy cậu phải làm công việc nặng nhọc, dơ bẩn từ khi còn rất nhỏ. Hoàn cảnh vất vả ấy càng trở nên đáng thương hơn khi cậu đứng gục đầu vào tay, khóc nức nở và não nuột.

Bên cạnh dáng vẻ tội nghiệp, nhân vật còn bộc lộ tâm hồn trong sáng, hiền lành. Khi ngẩng mặt lên đáp lại sự quan tâm của các bạn nữ sinh, cậu để lộ "một gương mặt trông hết sức hiền hậu". Giọt nước mắt rơi xuống không chỉ vì số tiền ba hào đi nạo ống khói vất vả mới kiếm được chẳng may bị rơi mất, mà còn vì sự lo sợ, tủi thân của một đứa trẻ phải tự mình mưu sinh. Sự ngây thơ, thật thà của cậu bé khi kể lại câu chuyện làm lay động trái tim của những người xung quanh.

Tóm lại, qua những chi tiết miêu tả chân thực về hoàn cảnh, ngoại hình và tâm trạng, tác giả đã khắc họa thành công hình ảnh một cậu bé nạo ống khói nghèo khổ, hiền lành và đáng thương. Nhân vật không chỉ gợi niềm xót xa cho kiếp người lao động nhỏ tuổi mà còn khơi dậy tình yêu thương, sự đồng cảm sâu sắc giữa con người với con người.

Sự quan tâm và thấu hiểu: Cần biết chú ý, lắng nghe và chia sẻ với những nỗi buồn, vất vả của người khác xung quanh mình.

Lòng tốt và tinh thần đoàn kết: Một hành động giúp đỡ dù nhỏ bé cũng có thể mang lại niềm hy vọng và sự ấm áp lớn lao cho người đang gặp hoạn nạn.

Câu 1.

Bài làm:

Nhân vật An trong đoạn trích "Chiếc đèn trung thu" của tác giả Nguyễn Thị Loan đã để lại trong lòng người đọc ấn tượng sâu sắc về một tâm hồn trong sáng và giàu tình yêu thương. An là một đứa trẻ ngoan ngoãn, biết suy nghĩ và trân trọng những giá trị tinh thần giản dị. Trong không khí ấm áp của đêm Rằm tháng Tám, hình ảnh An gắn liền với chiếc đèn trung thu không chỉ thể hiện niềm vui thơ ấu hồn nhiên mà còn bộc lộ sự tinh tế, nhạy cảm trong tâm hồn em. An biết quan tâm, sẻ chia và luôn hướng tới người khác bằng tấm lòng chân thành, ấm áp. Qua những hành động và suy nghĩ giản dị, An đại diện cho hình ảnh lứa tuổi thiếu nhi giàu tình nhân ái, biết trân trọng tình bạn và niềm vui chung. Nhân vật An đã truyền tải thông điệp ý nghĩa về tình yêu thương và sự sẻ chia trong cuộc sống.

CÂU 2 (4,0 điểm)

Bài làm:

Trong môi trường học đường hiện nay, bên cạnh những tình bạn đẹp đẽ vẫn tồn tại một hiện tượng đáng trăn trở: một số học sinh có hành vi chế giễu, miệt thị bạn bè có hoàn cảnh khó khăn hoặc có điểm khác biệt với mình. Đây là một hành vi tiêu cực cần phải bị phản đối và loại bỏ triệt để.

Mỗi người sinh ra đều có một hoàn cảnh gia đình, ngoại hình, năng lực hay cá tính riêng biệt. Sự khác biệt ấy làm nên sự phong phú cho cuộc sống. Tuy nhiên, một số học sinh do thiếu sự nhận thức, thiếu lòng bao dung hoặc muốn thể hiện bản thân một cách lệch lạc đã dùng lời nói, thái độ để trêu chọc, giễu cợt những bạn có gia cảnh nghèo khó, ngoại hình không hoàn hảo hay tính cách khác biệt.

Hành vi chế giễu này gây ra những hậu quả vô cùng nặng nề. Đối với người bị chế giễu, họ sẽ cảm thấy bị tổn thương sâu sắc, trở nên tự ti, thu mình, thậm chí rơi vào trạng thái trầm cảm hay sợ hãi khi đến trường. Đối với môi trường học đường, hành vi này làm xói mòn tình bạn, tạo ra sự phân biệt đối xử và phá vỡ tính đoàn kết của tập thể.

Nguyên nhân của hiện tượng này bắt nguồn từ sự thiếu hụt trong nhận thức và ý thức rèn luyện nhân cách của một bộ phận học sinh. Bên cạnh đó, việc giáo dục về lòng nhân ái, sự tôn trọng khác biệt ở gia đình và nhà trường đôi khi còn chưa được chú trọng đúng mức.

Để khắc phục tình trạng này, trước hết mỗi học sinh cần học cách tôn trọng sự khác biệt, biết đặt mình vào vị trí của người khác để cảm thông và chia sẻ. Nhà trường và gia đình cần phối hợp chặt chẽ trong việc giáo dục kĩ năng sống, bồi dưỡng lòng nhân ái và xử lý nghiêm khắc các hành vi bạo lực ngôn ngữ.

Tôn trọng bạn bè dù họ có hoàn cảnh hay đặc điểm ra sao chính là biểu hiện của một nhân cách đẹp và văn minh. Mỗi chúng ta hãy cùng chung tay xây dựng một môi trường học đường lành mạnh, tràn ngập tình yêu thương và sự sẻ chia.

Câu 1: Ngôi kể được sử dụng trong đoạn trích là ngôi kể thứ ba (người kể giấu mặt, gọi tên các nhân vật như ông Bảy, An...).

Câu 2: An chỉ có thể quanh quẩn trong nhà vì em mới gần tám tuổi nhưng đã bị liệt.

Câu 3: Tác dụng của các từ láy trong câu văn "Nó cười ngô nghê, nhìn ông bằng cặp mắt hiển và long lanh":

Các từ láy: ngô nghê, long lanh.

Tác dụng:

Gợi tả nụ cười ngây thơ, hồn nhiên và ánh mắt trong sáng, chứa đầy niềm vui, sự biết ơn của An dành cho ông Bảy.

Làm cho câu văn thêm sinh động, tăng sức gợi hình, gợi cảm.

Bộc lộ tình yêu thương sâu sắc, sự thấu hiểu của tác giả đối với tâm hồn ngây thơ của đứa trẻ khuyết tật.

Câu 4: Mong muốn của ông Bảy phản ánh:

Tình yêu thương bao la và sự sẻ chia sâu sắc đối với hoàn cảnh thiệt thòi của An.

Khát khao bù đắp cho cháu một mùa Trung thu trọn vẹn, muốn cháu được hưởng niềm vui trọn vẹn, không còn phải tự ti hay ngậm ngùi nhìn bạn bè đồng lứa chơi đùa.

Câu 5: Suy nghĩ về việc biết quan tâm đến những người có hoàn cảnh khó khăn:

Việc quan tâm, sẻ chia với những người khó khăn, thiệt thòi là một nét đẹp nhân văn vô cùng cần thiết trong cuộc sống.

Sự quan tâm đôi khi không nằm ở giá trị vật chất lớn lao mà ở tình cảm chân thành, sự thấu hiểu và lòng cảm thông.

Giúp những người yếu thế có thêm niềm tin, nghị lực và cảm nhận được sự ấm áp của tình người.

Đồng thời, điều đó cũng giúp tâm hồn mỗi chúng ta trở nên giàu lòng nhân ái và sống có ý nghĩa hơn.

Câu 1

Bài thơ "Đất nước là gì?" của Huỳnh Mai Liên đã mang đến cho em những cảm xúc vô cùng trong trẻo và lắng đọng về tình yêu quê hương. Qua giọng thơ ngây thơ, hồn nhiên của bạn nhỏ, khái niệm "Đất nước" vốn dĩ thiêng liêng và mênh mông bỗng trở nên vô cùng thân thương, gần gũi. Những câu hỏi dồn dập ở đầu bài thơ mở ra sự hiếu kỳ của tuổi thơ về dáng hình đất nước: liệu có vẽ vừa trang giấy, liệu có đo được độ cao của núi, độ rộng của biển? Nhưng rồi, qua từng vần thơ nhẹ nhàng, em nhận ra đất nước không ở đâu xa xôi mà hiện diện ngay trong chính mái nhà mình — là hình bóng cha mẹ, là lá cờ Tổ quốc thắm đỏ, là "tiếng Việt dịu dàng" hay từng bài văn, vần thơ con thuộc. Đất nước còn là cảnh vật xung quanh: con đường con bước, dòng sông con bơi, vầng mây trắng và mặt trời khoe nắng. Bài thơ khép lại bằng nhận thức sâu sắc: "Mọi điều giản đơn Cộng thành đất nước". Nhờ bài thơ, em hiểu rằng yêu Tổ quốc chính là biết trân trọng những điều bình dị nhất xung quanh mình, từ đó bồi đắp trong em niềm tự hào và ý thức gắn bó với quê hương.

Câu 2

Bài làm

Văn hóa truyền thống là cội nguồn sức mạnh, là bản sắc riêng biệt giúp khẳng định vị thế của một dân tộc trên bản đồ thế giới. Đọc bài thơ "Đất nước là gì?" của Huỳnh Mai Liên, ta hiểu rằng đất nước được dệt nên từ những điều vô cùng bình dị, trong đó có ngôn ngữ, thi ca và các giá trị văn hóa lâu đời. Thế nhưng, trong xã hội hiện đại ngày nay, có một thực trạng đáng tha thiết suy ngẫm: một bộ phận học sinh đang dần phai nhạt và thiếu sự quan tâm đối với việc giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Hiện tượng này biểu hiện rõ nét ở nhiều khía cạnh trong đời sống học đường. Không ít bạn trẻ tỏ ra thờ ơ, xa lạ với các loại hình nghệ thuật dân gian như chèo, tuồng, cải lương, ca trù hay dân ca quan họ. Nhiều học sinh thuộc lòng các bài hát nhạc trẻ phương Tây hay K-pop nhưng lại không thuộc nổi một làn điệu dân ca quê hương. Bên cạnh đó, các lễ hội truyền thống, trò chơi dân gian dần bị ngó lơ, thay thế bằng các trò chơi điện tử trên mạng internet. Thậm chí, việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt — một giá trị văn hóa phi vật thể vô giá — cũng bị xem nhẹ khi nhiều bạn trẻ sử dụng ngôn ngữ teencode, nói ngọng, nói lóng tràn lan.

Nguyên nhân của hiện tượng này đến từ nhiều phía. Về mặt khách quan, quá trình hội nhập quốc tế mở ra làn sóng giao thoa văn hóa mạnh mẽ, khiến các sản phẩm giải trí hiện đại dễ dàng lấn lướt các giá trị truyền thống. Về mặt chủ quan, một số học sinh chưa nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của cội nguồn, tâm lý "sính ngoại" và thích theo đuổi những xu hướng thời thượng. Bên cạnh đó, công tác giáo dục văn hóa truyền thống ở gia đình, nhà trường đôi khi còn mang tính lý thuyết, thiếu tính trải nghiệm thực tế nên chưa khơi dậy được niềm yêu thích ở thế hệ trẻ.

Hậu quả của việc quay lưng với văn hóa truyền thống là rất lớn. Khi học sinh không còn tha thiết với giá trị dân tộc, các em dễ mất đi điểm tựa tinh thần, dần hòa tan chứ không hòa nhập giữa làn sóng toàn cầu hóa. Một dân tộc lãng quên quá khứ và văn hóa của mình sẽ tự làm suy yếu bản sắc và sức sống nội sinh.

Để khắc phục tình trạng này, cần có sự phối hợp từ nhiều phía. Các bạn học sinh cần chủ động học hỏi, tìm hiểu về lịch sử, nghệ thuật và phong tục tập quán của dân tộc thông qua sách báo, bảo tàng hay các chuyến tham quan thực tế. Nhà trường và gia đình cần đổi mới phương pháp giáo dục, lồng ghép văn hóa dân gian vào các hoạt động ngoại khóa, tạo không gian trải nghiệm sinh động cho học sinh. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số để quảng bá văn hóa dân tộc một cách hiện đại, hấp dẫn cũng là hướng đi hiệu quả.

Giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống không phải là điều gì quá xa xôi, mà bắt đầu từ những hành động nhỏ bé nhất hằng ngày: trân trọng tiếng Việt, tự hào khoác lên mình chiếc áo dài, hay lắng nghe một câu hát ru. Thế hệ học sinh hôm nay chính là chủ nhân tương lai, mang trên vai sứ mệnh giữ gìn "ngọn lửa" văn hóa dân tộc luôn cháy sáng cùng thời gian.

Câu 1: Thể thơ: Thể thơ 4 chữ (bốn chữ/bốn tiếng).

Câu 2: 02 hình ảnh cảnh sắc thiên nhiên của đất nước trong bài thơ: "Núi cao", "Biển rộng" (hoặc sông, mặt trời, cánh chim trời).

Câu 3:

Biện pháp tu từ: Nhân hóa ("Mặt trời" được gán hành động "khoe nắng").

Tác dụng:

Giúp hình ảnh mặt trời trở nên sinh động, gần gũi và có tâm hồn như con người.

Làm cho cảnh sắc thiên nhiên đất nước thêm tươi đẹp, rực rỡ và tràn đầy sức sống.

Câu 4: Sự thay đổi nhận thức của bạn nhỏ về đất nước:

Ban đầu: Bạn nhỏ nghĩ đất nước là những gì vô hình, to lớn, xa xôi hay khó đo đếm (núi cao, biển rộng, trang giấy).

Sau đó: Bạn nhận ra đất nước gắn liền với những điều gần gũi trong gia đình (mẹ, cha, cờ Tổ quốc) và mái trường (vần thơ, bài văn, Tiếng Việt).

Cuối cùng: Đất nước là cảnh vật xung quanh, môi trường sống hằng ngày và là tổng hòa của "mọi điều giản đơn".

Câu 5: Bài học về nuôi dưỡng tình yêu quê hương (khoảng 5 – 7 dòng):

Tình yêu quê hương, đất nước không phải là điều gì xa xôi hay to lớn, mà bắt nguồn từ những điều giản dị, gần gũi nhất trong cuộc sống hằng ngày. Để nuôi dưỡng tình yêu ấy, mỗi chúng ta cần biết trân trọng mái ấm gia đình, kính yêu cha mẹ, chăm chỉ học tập và yêu mến tiếng mẹ đẻ. Bên cạnh đó, chúng ta hãy biết gắn bó, bảo vệ thiên nhiên và trân trọng từng cảnh sắc xung quanh. Chính những việc làm nhỏ bé, chân thành ấy sẽ bồi đắp nên tình yêu Tổ quốc sâu sắc và bền vững trong mỗi người.

Câu 1: Đoạn văn cảm xúc về bài thơ "Mùa thu của em" (Quang Huy)

Bài thơ "Mùa thu của em" của nhà thơ Quang Huy đã gieo vào lòng người đọc những cảm xúc vô cùng trong trẻo và êm đềm về mùa thu đất nước. Bằng ngôn từ hồn nhiên, mộc mạc cùng nhịp điệu rộn rã, tác giả đã mở ra một bức tranh thiên nhiên mùa thu đầy màu sắc sống động: sắc vàng rực rỡ của hoa cúc, sắc xanh trong veo của bầu trời và hương thơm dịu nhẹ của cốm mới. Mùa thu không chỉ đẹp ở cảnh vật mà còn đong đầy niềm vui, sự háo hức của tuổi học trò khi gắn liền với tiếng trống trường khai giảng rộn rã và đêm hội trung thu phá cỗ trông đèn. Đọc bài thơ, em cảm nhận được tình yêu thiên nhiên tha thiết cùng tâm hồn trong sáng, yêu đời của lứa tuổi thiếu nhi. Tác phẩm như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng giúp em thêm yêu quý, trân

trọng những vẻ đẹp bình dị và khoảnh khắc thơ mộng của cuộc sống quanh mình.

Câu 2

Bài thơ "Mùa thu của em" của Quang Huy gợi lên nét đẹp bình dị, trong trẻo của mây trời, hoa cúc, hương cốm và mái trường ngày khai giảng. Thế nhưng, trong xã hội hiện đại, một bộ phận không nhỏ học sinh lại đang dần mất đi khả năng cảm nhận ấy khi chưa biết trân trọng những vẻ đẹp bình dị quanh mình.

Vẻ đẹp bình dị là những điều vô cùng gần gũi: một buổi sáng mùa thu trong lành, nụ cười của người thân, góc sân trường rợp bóng mát hay niềm vui giản dị khi hoàn thành một bài tập. Dù vậy, không ít bạn trẻ hiện nay lại chìm đắm vào thế giới ảo trên mạng xã hội, theo đuổi những giá trị vật chất xa hoa hoặc bị cuốn vào áp lực thành tích. Nhiều bạn dường như vô cảm trước sự thay đổi của thiên nhiên, coi sự chăm sóc của cha mẹ hay công ơn của thầy cô là điều hiển nhiên mà không hề trân trọng.

Nguyên nhân của hiện tượng này bắt nguồn từ sự bùng nổ của công nghệ cùng nhịp sống gấp gáp, khiến các bạn trẻ thiếu đi những khoảng lặng để quan sát và lắng nghe cuộc sống. Bên cạnh đó, lối sống thực dụng và chạy theo xu hướng thịnh hành cũng khiến tâm hồn nhiều bạn trở nên khô héo. Hiện tượng này để lại hậu quả không nhỏ: nó làm tâm hồn học sinh trở nên nghèo nàn, dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, cô đơn và mất đi niềm vui cuộc sống hàng ngày.

Để thay đổi, mỗi học sinh cần chủ động sống chậm lại, giảm bớt thời gian sử dụng thiết bị điện tử để mở lòng kết nối với thế giới thực. Hãy học cách yêu thương từ những điều nhỏ bé nhất: biết ơn bữa cơm gia đình, ngắm nhìn một nhành hoa nở hay lắng nghe tiếng chim hót mỗi ban mai.

Câu 1:

Bài thơ "Mùa thu của em" được viết theo thể thơ 4 chữ (mỗi dòng thơ gồm 4 tiếng).

Câu 2:

Những hình ảnh miêu tả mùa thu trong bài thơ bao gồm:

Màu vàng hoa cúc nở xòe như nghìn con mắt mở nhìn trời.

Mùi hương canh cốm mới tỏa ra từ màu lá sen.

Cảnh rước đèn họp bạn, không khí rộn ràng của Hội rằm tháng tám (Trung thu).

Ngôi trường thân quen, bạn bè, thầy cô và hình ảnh lật trang vở mới khi bước vào năm học mới.

Câu 3:

Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong các dòng thơ ("Mùa thu của em / Là vàng hoa cúc / Như nghìn con mắt / Mở nhìn trời êm"):

Tăng sức gợi hình, gợi cảm: Tác giả so sánh sắc vàng rực rỡ của hoa cúc với "nghìn con mắt" mở ra đón bầu trời thu dịu êm.

Bộc lộ cảm xúc: Làm nổi bật vẻ đẹp sinh động, trong trẻo và tràn đầy sức sống của thiên nhiên mùa thu qua cái nhìn ngây thơ, hồn nhiên của tuổi thơ.

Câu 4:

Niềm vui của bạn nhỏ ở khổ thơ cuối là niềm vui háo hức, hân hoan khi mùa thu gắn liền với ngày khai trường. Mùa thu mang theo niềm mong đợi gặp lại thầy cô, bạn bè, gặp lại ngôi trường thân quen và niềm vui hăng hái khi bắt đầu một năm học mới qua hành động "Lật trang vở mới".

Câu 5:

Trình bày suy nghĩ về mối quan hệ giữa thiên nhiên và cảm xúc con người (5 – 7 dòng):

Thiên nhiên và cảm xúc con người luôn có mối quan hệ gắn bó khăng khít và tương tác lẫn nhau. Bối cảnh thiên nhiên tươi đẹp, êm dịu của mùa thu như sắc vàng hoa cúc hay hương cốm thơm lành chính là nguồn cảm hứng khơi gợi những cảm xúc trong trẻo, rộn ràng và vui tươi ở tâm hồn trẻ thơ. Ngược lại, khi lòng người hân hoan, rạo rực trước niềm vui rước đèn hay ngày khai trường, cảnh sắc thiên nhiên chung quanh cũng trở nên lung linh, sinh động và tràn đầy sức sống hơn. Như vậy, thiên nhiên không chỉ nuôi dưỡng tâm hồn con người mà còn trở thành tri kỷ ghi dấu những kỉ niệm tươi đẹp của cuộc sống.

Bài thơ Chiều đồng nội của Nguyễn Lãm Thắng là một bức tranh thiên nhiên làng quê thanh bình, gợi lên trong lòng người đọc những xúc cảm dịu dàng và tha thiết. Bằng ngôn từ mộc mạc cùng nhịp điệu êm ả, tác giả đã khắc họa thành công không gian buổi chiều tà nơi đồng quê Việt Nam. Trong khung cảnh ấy, từng hình ảnh như cánh cò, rặng tre, làn khói bếp hay ánh hoàng hôn buông xuống đều hiện lên thật gần gũi, ấm áp. Đọc bài thơ, ta như được đắm mình vào không gian yên bình, gạt bỏ những ồn ào của cuộc sống hiện đại để trở về với tuổi thơ và những ký ức ngọt ngào. Qua đó, tác giả không chỉ thể hiện tình yêu thiên nhiên tha thiết mà còn gửi gắm tình yêu quê hương đất nước sâu sắc. Chiều đồng nội thực sự là một nốt nhạc trầm ấm, đọng lại trong tâm trí người đọc sự trân trọng đối với những giá trị bình dị của quê hương.