1

Trong đoạn trích từ tiểu thuyết “Sống mòn” của Nam Cao, diễn biến tâm lý nhân vật Thứ được khắc họa vô cùng tinh tế, trải dài từ niềm trăn trở cá nhân đến lòng thương cảm sâu sắc cho gia đình, qua đó ngời sáng những phẩm chất cao đẹp của một tri thức chân chính. Ban đầu, đối mặt với gánh nặng cơm áo và tương lai sầm tối, Thứ rơi vào trạng thái hoảng hốt, sợ hãi trước viễn cảnh cuộc đời cứ kéo dài mòn mỏi như “mơ ngủ”. Sự giằng xé nội tâm của anh bắt đầu khi đối diện với đĩa cá kho trưa – món ăn xa xỉ giữa cảnh nghèo. Từ sự ái ngại, ngượng ngùng khi thấy mình được đặc quyền ăn ngon hơn mọi người, tâm lý Thứ chuyển sang phật ý, rồi hối hận, xót xa khi nhận ra sự nhường nhịn đầy cay đắng của bà và mẹ. Đỉnh điểm của cơn bão lòng là vào buổi tối, khi chứng kiến cảnh cả nhà nhịn đói để dành cho mình bát cơm lồng duy nhất, Thứ đau đớn, chua chát nhận ra sự vô lý của cuộc đời: kẻ không lao lực lại được ăn no, còn người vất vả lại phải nhịn. Dù cố gắng chia sẻ miếng ăn nhưng bị từ chối, Thứ rơi vào trạng thái “thần mặt”, lủi thủi ngồi ăn trong sự thèn thẹn và bất lực. Qua dòng chuyển biến tâm lý ấy, ta thấy được tính cách trọng danh dự, sự nhạy cảm, lòng vị tha và tình yêu thương gia đình tha thiết của Thứ. Anh không bị cái nghèo làm ích kỷ hóa, luôn thèm khát sự công bằng và biết đau lòng trước nỗi khổ của người khác. Diễn biến tâm lý của Thứ chính là minh chứng cho một nhân cách cao thượng, dù sống mòn về vật chất nhưng tâm hồn chưa bao giờ héo úa

2

Trong thời đại công nghệ số b bùng nổ, ranh giới giữa thế giới ảo và thực tại ngày càng mờ nhạt. Sự xuất hiện của các bộ lọc (filter) chỉnh sửa khuôn mặt bằng AI giúp con người dễ dàng có được một diện mạo "hoàn hảo" chỉ sau một cú chạm, nhưng đồng thời cũng vô tình đẩy họ vào chiếc bẫy của sự tự ti và áp lực vô hình. Trước thực trạng đó, chiến dịch “Turn your back” (Quay lưng lại) năm 2023 của Dove – kêu gọi mọi người từ chối các hiệu ứng bóp méo thực tế để tôn vinh vẻ đẹp tự nhiên – đã gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh sâu sắc. Thông điệp "Vẻ đẹp là không có chuẩn mực" và định nghĩa về một vẻ đẹp hoàn hảo nhất đến từ chính những khiếm khuyết mang giá trị nhân văn to lớn, định hình lại cách chúng ta nhìn nhận bản thân.

Trước hết, thông điệp của Dove đánh thẳng vào tư duy lối mòn về một "quy chuẩn cái đẹp" mà xã hội hay truyền thông áp đặt. Từ trước đến nay, làn da trắng không tì vết, gương mặt thon gọn hay sống mũi cao thẳng... thường được xem là thước đo cho sự quyến rũ. Các hiệu ứng AI trên mạng xã hội như TikTok đã "công nghiệp hóa" những tiêu chuẩn này, khiến hàng triệu người, đặc biệt là phụ nữ và giới trẻ, lao vào cuộc đua chỉnh sửa để trở nên giống nhau như đúc từ một khuôn. Khi Dove cổ vũ con người "quay lưng" với những bộ lọc ấy, thương hiệu này muốn khẳng định rằng: Cái đẹp không phải là một công thức toán học có sẵn. Vẻ đẹp đích thực nằm ở sự đa dạng, độc bản và phong phú của mỗi cá nhân. Không một thuật toán AI nào có quyền định nghĩa hay giới hạn giá trị ngoại hình của một con người.

Đặc biệt, thông điệp nhấn mạnh một nghịch lý đầy triết lý: Vẻ đẹp của con người, dù có khiếm khuyết, lại chính là điều hoàn hảo nhất. Trên phương diện sinh học và tự nhiên, không có bất kỳ ai sinh ra là hoàn mỹ. Những nốt tàn nhang, một vết sẹo nhỏ, nếp nhăn nơi khóe mắt hay vóc dáng chưa cân đối... thực chất không phải là "lỗi" cần sửa chữa, mà là những chương ký ức viết nên câu chuyện cuộc đời của mỗi người. Vết sẹo có thể là dấu ấn của sự trưởng thành; nếp nhăn là minh chứng cho những năm tháng trải nghiệm; nốt tàn nhang có thể là món quà của ánh nắng mặt trời. Nhìn nhận những khiếm khuyết bằng con mắt bao dung và trân trọng chính là lúc chúng ta chạm đến đỉnh cao của sự hoàn hảo – sự hoàn hảo của lòng tự tin và tinh thần dám là chính mình. Việc chấp nhận bản thể chân thật giúp con người giải thoát khỏi hội chứng "sợ xấu", chữa lành những tổn thương tâm lý do việc so sánh độc hại trên thế giới ảo gây ra.

Chiến dịch của Dove không dừng lại ở một câu khẩu hiệu quảng cáo thương mại, mà nó đã lan tỏa một giá trị sống tích cực trên toàn cầu. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, công nghệ sinh ra để phục vụ cuộc sống chứ không phải để thay thế hay định đoạt giá trị con người. Để thông điệp này thực sự đi vào đời sống, mỗi cá nhân cần học cách thay đổi thế giới quan từ bên trong. Thay vì mất hàng giờ đồng hồ để căn chỉnh góc mặt qua màn hình điện thoại, hãy dành thời gian đó để chăm sóc sức khỏe tinh thần, nâng cao tri thức và bồi đắp tâm hồn. Khi bạn trân trọng bản thân, năng lượng tự tin tỏa ra chính là thứ ánh sáng rực rỡ nhất mà không một bộ lọc AI tân tiến nào có thể giả lập được.

Tóm lại, chiến dịch “Turn your back” của Dove là một tuyên ngôn mạnh mẽ về giá trị nguyên bản của con người. Vẻ đẹp thực sự không nằm ở một gương mặt không tì vết trên mạng xã hội, mà nằm ở sự dũng cảm đối diện và yêu thương cả những điều chưa hoàn hảo của chính mình. Hãy ngừng tìm kiếm sự công nhận từ những thuật toán vô tri, bởi bạn chính là một kiệt tác độc nhất vô nhị của cuộc đời này.

1

ngôi kể: người kể chuyện ngôi thứ 3

2

- Đoạn trích sử dụng điểm nhìn bên trong, mọi sự kiện và tình huống xảy ra đều được đánh giá dưới góc nhìn của ông giáo Thứ.

- Tác dụng:

+ Thể hiện diễn biến tâm lý nhân vật một cách chân thực nhất.

+ Thể hiện suy nghĩ của nhà văn thông qua nhân vật.

3

- Nước mắt của Thứ ứa ra khi ăn cơm bởi vì Thứ nhận ra cả gia đình đã nhường lại các món ngon nhất cho mình, y thương gia đình mình. Bên cạnh đó, y thấy ngượng ngùng khi là con trai trưởng nhưng lại không đủ năng lực để lo cho gia đình những bữa ăn ngon

4

- Thông qua nhân vật ông giáo Thứ, nhà văn Nam Cao phản ánh cuộc đời bi kịch của tầng lớp trí thức tiểu tư sản khi họ ý thức sâu sắc về giá trị, có tài, có ước mơ nhưng lại phải chịu những gánh nặng của cơm áo gạo tiền và xã hội tù túng khiến những điều họ mong mỏi bị vùi dập