ĐẶNG MINH QUÂN
Giới thiệu về bản thân
1. Ưu điểm
Giữ nguyên đặc tính di truyền: Cây con giữ trọn vẹn các đặc tính tốt của cây mẹ (năng suất cao, chất lượng quả ngon, màu sắc hoa đẹp...) do không có sự tái tổ hợp gen như nhân giống hữu tính.
Rút ngắn thời gian sinh trưởng: Cây nhanh ra hoa, kết quả và cho thu hoạch sớm hơn so với gieo hạt.
Hệ số nhân giống cao và tiết kiệm: Từ một cây mẹ có thể cắt được nhiều hom giống, kỹ thuật thực hiện đơn giản, chi phí thấp, dễ áp dụng đại trà trên quy mô lớn.
Nhân giống được các cây khó tạo hạt: Áp dụng hiệu quả cho những loại cây không có hạt, hạt lép hoặc hạt khó nảy mầm (như sắn, mía, hoa hồng, rau ngót...).
2. Nhược điểm
Bộ rễ phát triển kém: Cây chỉ hình thành rễ phụ (rễ bất định), không có rễ cọc ăn sâu nên khả năng bám đất kém, dễ bị đổ ngã khi gặp gió bão và chịu hạn kém hơn cây mọc từ hạt.
Tuổi thọ cây ngắn hơn: Cây thường nhanh già cỗi và thời gian khai thác ngắn hơn so với cây trồng bằng hạt.
Dễ lây truyền mầm bệnh: Nếu cây mẹ bị nhiễm sâu bệnh (đặc biệt là các bệnh do virus), mầm bệnh sẽ truyền trực tiếp sang toàn bộ thế hệ cây con.
Hạn chế về đối tượng áp dụng: Khó thực hiện hoặc tỷ lệ sống rất thấp đối với những loài cây khó ra rễ bất định (như các cây ăn quả thân gỗ lâu năm: xoài, nhãn, vải, bơ...).
Các vai trò cụ thể bao gồm:
Ngăn chặn lây lan sớm: Giúp phát hiện kịp thời sự xuất hiện của sâu, bệnh hại để có biện pháp khoanh vùng và tiêu diệt trước khi chúng bùng phát thành dịch.
Giảm thiểu thiệt hại về năng suất và chất lượng: Hạn chế tình trạng sâu bệnh phá hoại hoa, quả non (gây rụng, thối, biến dạng), từ đó giữ vững sản lượng và giá trị thương phẩm của trái cây.
Đảm bảo cây sinh trưởng ổn định: Bảo vệ bộ rễ, thân, cành và lá khỏi bị tổn thương, giúp cây quang hợp và trao đổi chất tốt để phát triển bền vững qua các mùa vụ.
Tiết kiệm chi phí sản xuất: Xử lí sớm khi mật độ sâu bệnh còn thấp giúp giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón phục hồi và công chăm sóc so với việc để bệnh nặng mới chữa trị.
Bảo vệ môi trường và sức khỏe: Giảm sự phụ thuộc vào hóa chất độc hại nhờ phát hiện sớm và áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp (IPM), tạo ra nguồn nông sản an toàn.
Ưu điểm:
Kết hợp đặc tính ưu việt: Tận dụng được bộ rễ khỏe, khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh bất lợi của cây gốc ghép, đồng thời giữ nguyên được phẩm chất tốt (năng suất cao, quả ngon, hoa đẹp) của cành hoặc mắt ghép.
Rút ngắn thời gian sinh trưởng: Cây ghép nhanh ra hoa, kết quả hơn so với cây trồng từ hạt.
Tăng hệ số nhân giống và cải tạo vườn tạp: Có thể nhân nhanh nhiều giống mới từ một cây mẹ đầu dòng hoặc ghép cải tạo trên những gốc cây già cỗi, kém năng suất.
Tạo dáng thẩm mỹ: Cho phép tạo ra các cây cảnh, cây ăn quả có nhiều màu hoa hoặc nhiều loại quả khác nhau trên cùng một gốc.
Nhược điểm:
Đòi hỏi kỹ thuật cao: Người thực hiện cần có tay nghề khéo léo, nắm vững kỹ thuật cắt, buộc và chăm sóc sau ghép để đảm bảo tỷ lệ sống.
Yêu cầu tính tương thích: Chỉ thực hiện được giữa các cây có quan hệ họ hàng gần gũi; nếu không tương thích, vết ghép sẽ không liền hoặc cây dễ bị gãy, chết sau một thời gian phát triển.
Tốn nhiều công sức và chi phí: Cần chuẩn bị cả vườn ươm gốc ghép lẫn vườn cây lấy mắt/cành ghép, quy trình chăm sóc phức tạp hơn so với giâm cành hay gieo hạt.
Nguy cơ lây truyền bệnh: Nếu cây gốc ghép hoặc cành ghép mang mầm bệnh (đặc biệt là các bệnh do virus), bệnh sẽ dễ dàng lây lan sang cây m
Biện pháp canh tác: Chọn giống cây khỏe mạnh, sạch bệnh và phù hợp với thổ nhưỡng; trồng với mật độ hợp lí để vườn thông thoáng; thường xuyên cắt tỉa cành sâu bệnh, vệ sinh vườn, thu gom lá rụng, quả hỏng để tiêu hủy nguồn bệnh; bón phân cân đối và tưới tiêu hợp lí để tăng sức đề kháng cho cây.
Biện pháp sinh học: Bảo vệ và nhân nuôi các loài thiên địch có ích (như kiến vàng, ong kí sinh, bọ rùa, nhện bắt mồi); ưu tiên sử dụng các chế phẩm sinh học (như nấm xanh, nấm trắng, chế phẩm Bt, thảo mộc) để tiêu diệt sâu hại mà không làm ô nhiễm môi trường.
Biện pháp vật lí, cơ giới: Dùng bẫy đèn, bẫy bả chua ngọt, bẫy dính màu vàng để thu hút và tiêu diệt côn trùng trưởng thành; tiến hành bao trái (bọc quả) từ sớm để ngăn chặn ruồi vàng và sâu đục quả; bắt giết sâu non, ngắt ổ trứng bằng tay khi mật độ sâu còn thấp.
Biện pháp hóa học: Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học khi sâu bệnh bùng phát vượt ngưỡng gây hại; tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc "4 đúng" (đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng và nồng độ, đúng cách) và đảm bảo thời gian cách li an toàn trước khi thu hoạch.