Nguyễn Thanh Vân
Giới thiệu về bản thân
Câu 1. Đoạn văn khoảng 200 chữ
Phân tích giá trị nhân đạo và thông điệp được gửi gắm trong bài thơ “Đau lòng lũ lụt miền Trung”
Bài thơ “Đau lòng lũ lụt miền Trung” của Phạm Ngọc San đã thể hiện sâu sắc giá trị nhân đạo và gửi gắm những thông điệp giàu ý nghĩa về tình người trong cuộc sống. Trước hết, giá trị nhân đạo của tác phẩm được thể hiện qua niềm xót thương, sự đồng cảm sâu sắc của tác giả trước những đau thương, mất mát mà đồng bào miền Trung phải gánh chịu do thiên tai. Những hình ảnh như “Sinh linh chết đứng giữa trời nước non”, “Bàn tay kêu cứu – tái tê”, “trẻ nhỏ màn trời chiếu nước”, “các cụ già rét mướt tái xanh” đã khắc họa chân thực cảnh tượng đau lòng, khiến người đọc không khỏi xúc động và thương cảm. Không chỉ bày tỏ nỗi đau, tác giả còn trân trọng, ngợi ca truyền thống đoàn kết, yêu thương và đùm bọc lẫn nhau của dân tộc Việt Nam qua câu thơ “Người mình chia sẻ đã thành bản năng!”. Hình ảnh “Cùng một bọc, chung cành chung gốc” còn gợi nhắc nguồn cội chung, khơi dậy tình đồng bào thiêng liêng. Qua đó, tác giả gửi gắm thông điệp rằng mỗi người cần biết yêu thương, sẻ chia, giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là những người chịu ảnh hưởng bởi thiên tai. Đồng thời, chúng ta cần trân trọng tình người và phát huy truyền thống nhân ái quý báu của dân tộc.
Câu 2. Bài văn nghị luận khoảng 400 chữ
Đề bài: Trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ thiên nhiên
Thiên nhiên từ lâu đã trở thành người bạn thân thiết, gắn bó mật thiết với cuộc sống của con người. Thiên nhiên ban tặng cho chúng ta bầu không khí trong lành, nguồn nước ngọt, những cánh rừng xanh và vô vàn tài nguyên quý giá. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội, môi trường tự nhiên đang ngày càng bị tàn phá nghiêm trọng. Những trận bão lũ, hạn hán, sạt lở đất xảy ra liên tiếp như một hồi chuông cảnh tỉnh về hậu quả của việc con người đối xử thiếu trách nhiệm với thiên nhiên. Chính vì vậy, bảo vệ thiên nhiên không chỉ là một lựa chọn mà còn là trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi người.
Trước hết, cần hiểu rằng thiên nhiên là toàn bộ những gì tồn tại xung quanh con người mà không phải do con người tạo ra, bao gồm đất đai, sông ngòi, biển cả, rừng cây, động vật, không khí và các hệ sinh thái. Bảo vệ thiên nhiên là giữ gìn, chăm sóc, khai thác hợp lí tài nguyên và hạn chế những hành động gây tổn hại đến môi trường sống. Thiên nhiên có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của nhân loại. Rừng giúp điều hòa khí hậu, hấp thụ khí carbon dioxide, hạn chế xói mòn và sạt lở đất. Sông, hồ cung cấp nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Biển cung cấp nguồn hải sản phong phú, đồng thời tạo điều kiện phát triển kinh tế. Có thể nói, thiên nhiên chính là nền tảng duy trì sự sống của con người.
Thế nhưng, hiện nay, thiên nhiên đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ đáng báo động. Tình trạng chặt phá rừng, săn bắt động vật hoang dã, xả rác xuống sông hồ, biển cả, sử dụng quá nhiều hóa chất và khai thác tài nguyên bừa bãi vẫn diễn ra ở nhiều nơi. Khói bụi từ các nhà máy, phương tiện giao thông làm ô nhiễm không khí; rác thải nhựa gây tổn hại nghiêm trọng đến hệ sinh thái biển. Hậu quả là môi trường ngày càng suy thoái, nhiều loài sinh vật đứng trước nguy cơ tuyệt chủng, khí hậu biến đổi thất thường, thiên tai diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống con người. Đặc biệt, những trận lũ lụt kinh hoàng ở miền Trung với cảnh nhà cửa chìm trong biển nước, người dân mất đi tài sản, thậm chí mất cả người thân đã để lại nỗi đau không gì bù đắp được.
Tuy nhiên, bên cạnh những người tích cực bảo vệ môi trường, vẫn có một số người cho rằng thiên nhiên có khả năng tự phục hồi nên con người không cần quá quan tâm; thậm chí có người đặt lợi ích kinh tế trước mắt lên trên việc bảo vệ môi trường. Đây là những suy nghĩ sai lầm và ích kỉ. Bởi lẽ, thiên nhiên có giới hạn chịu đựng, một khi hệ sinh thái bị phá hủy nghiêm trọng thì rất khó phục hồi. Phát triển kinh tế sẽ chẳng còn ý nghĩa nếu con người phải sống trong môi trường ô nhiễm, thiếu nước sạch và thường xuyên đối mặt với thiên tai. Vì vậy, phát triển kinh tế phải luôn đi đôi với bảo vệ môi trường.
Để bảo vệ thiên nhiên hiệu quả, cần có sự chung tay của toàn xã hội. Đối với gia đình, cha mẹ cần giáo dục con cái ý thức giữ gìn môi trường, hình thành những thói quen tốt như phân loại rác, tiết kiệm điện nước, hạn chế sử dụng túi ni-lông và không xả rác bừa bãi. Đối với nhà trường, cần tăng cường giáo dục kiến thức môi trường thông qua các bài học, hoạt động ngoại khóa, phong trào trồng cây, thu gom rác và làm sạch trường lớp để học sinh hiểu và thực hành trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên. Đối với Nhà nước, cần ban hành và thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường, xử phạt thích đáng những hành vi phá rừng, săn bắt động vật trái phép, xả chất thải chưa qua xử lí; đồng thời đầu tư vào năng lượng sạch, công nghệ thân thiện với môi trường và tăng cường công tác tuyên truyền. Đối với mỗi học sinh, cần bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực như bỏ rác đúng nơi quy định, chăm sóc cây xanh, tiết kiệm nước, không phá hoại cảnh quan và tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường. Bản thân em sẽ luôn nâng cao ý thức, vận động bạn bè và người thân cùng thực hiện những việc làm có ích để góp phần xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp.
Bảo vệ thiên nhiên không phải là trách nhiệm của riêng một cá nhân hay tổ chức nào mà là nghĩa vụ chung của toàn nhân loại. Mỗi hành động dù nhỏ bé cũng có thể tạo nên những thay đổi lớn lao nếu được thực hiện bằng sự tự giác và bền bỉ. Đừng đợi đến khi những cánh rừng biến mất, dòng sông trở nên ô nhiễm hay thiên tai cướp đi những mái nhà mới nhận ra giá trị của thiên nhiên. Hãy bảo vệ thiên nhiên ngay từ hôm nay, bởi bảo vệ thiên nhiên chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta, bảo vệ tương lai của thế hệ mai sau và gìn giữ một hành tinh xanh cho muôn đời.
Câu 1.
Bài thơ được viết theo thể thơ lục bát.
Câu 2.
Ba từ ngữ, hình ảnh miêu tả sự dữ dội của thiên tai: “bão tố gió mưa”, “thác đổ ngàn xa”, “nước trắng xoá”.
Câu 3.
Biện pháp điệp ngữ được thể hiện qua từ “chung” trong câu thơ “Cùng một bọc, chung cành chung gốc”. Cách lặp từ nhấn mạnh sự gắn bó, đoàn kết giữa những người cùng chung dòng máu, dân tộc. Qua đó, tác giả khơi gợi tình yêu thương, tinh thần đùm bọc và sẻ chia trong hoạn nạn.
Câu 4.
Hai câu thơ khẳng định cuộc sống con người luôn có lúc khó khăn, lúc đủ đầy. Vì vậy, con người cần biết yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau. Từ “bản năng” nhấn mạnh rằng tinh thần tương thân tương ái đã trở thành nét đẹp tự nhiên, đáng quý trong tâm hồn người Việt Nam.
Câu 5.
Tinh thần tương thân tương ái có sức mạnh vô cùng to lớn trong cuộc sống, nhất là khi con người gặp hoạn nạn. Sự sẻ chia giúp những người gặp khó khăn có thêm niềm tin và nghị lực vượt qua nghịch cảnh. Một hành động nhỏ cũng có thể mang đến hơi ấm và hi vọng cho người khác. Tinh thần đoàn kết còn giúp cộng đồng cùng nhau khắc phục hậu quả thiên tai. Qua đó, tình đồng bào ngày càng thêm gắn bó, bền chặt. Vì vậy, mỗi người cần biết yêu thương, giúp đỡ và sẻ chia với những người xung quanh. Đó chính là truyền thống tốt đẹp cần được gìn giữ và phát huy.
Câu 1. Đoạn văn phân tích nhân vật người chinh phụ (Khoảng 200 - 250 chữ) Đoạn trích trong kiệt tác Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn (bản dịch Đoàn Thị Điểm) đã khắc họa thành công hình tượng người chinh phụ với nỗi cô đơn tột cùng và tình yêu thương, sự thủy chung son sắt dành cho người chồng nơi biên ải. Trước hết, nhân vật hiện lên trong tư thế của một kẻ ngóng trông mòn mỏi. Thời gian cứ tuần hoàn “trải mấy xuân”, nhưng tin tức từ chiến địa vẫn “vắng không” biệt tăm biệt tích. Sự bặt vô âm tín ấy đẩy nàng vào tâm trạng lo âu, thắc thỏm khôn nguôi; nghe hơi sương lạnh liền nghĩ ngay đến việc sắm sẵn áo bông, nghĩ đến “cõi ngoài tuyết quyến mưa sa” mà xót xa cho sự gian khổ, nguy hiểm của chồng. Bi kịch của người chinh phụ được đẩy lên cao trào qua những hành động quẩn quanh, vô thức: “đề chữ gấm phong thôi lại mở”, “gieo bói tiền tin dở còn ngờ”, rồi lại “rủ thác đòi phen” bên rèm cửa. Đó là chuỗi hành động của một tâm hồn đang bị tổn thương sâu sắc, rơi vào trạng thái “hồn say bóng lẫn”, “thơ thơ thẩn thẩn”. Đỉnh điểm của nỗi sầu muộn là hình ảnh nàng đối diện với ngọn đèn khuya — vật vô tri vô giác không thể sẻ chia, khiến nỗi “bi thiết” cô đơn thấm đẫm vào từng chân tơ kẽ tóc, làm héo úa cả dung nhan tuổi trẻ (“lỏng vòng lưng eo”). Bằng thể thơ song thất lục bát giàu nhạc điệu kết hợp cùng nghệ thuật bút pháp tả cảnh ngụ tình và các điển tích điển cố đặc sắc, đoạn trích không chỉ là tiếng lòng đau đớn của người vợ nhớ chồng mà còn là tiếng nói nhân đạo sâu sắc, cảm thương cho số phận người phụ nữ trong chiến tranh. Câu 2. Bài văn nghị luận xã hội về hậu quả của chiến tranh và trách nhiệm của thế hệ trẻ (Khoảng 500 - 600 chữ) Bài làm Văn học luôn là tấm gương phản chiếu trung thực những góc khuất đau thương của lịch sử. Đọc Chinh phụ ngâm, người đọc không khỏi nhói lòng trước hình ảnh người chinh phụ ngày ngày cô đơn, vò võ ngóng trông chồng trở về từ nơi biên ải xa xôi. Bước ra từ trang sách cổ, hình bóng mòn mỏi ấy chính là lời tố cáo đanh thép chống lại chiến tranh phi nghĩa. Từ hoàn cảnh của người chinh phụ, chúng ta nhận thức sâu sắc hơn về những mất mát, đau thương tột cùng mà chiến tranh gây ra, đồng thời nhìn nhận lại trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay trong việc giữ gìn và trân trọng cuộc sống hòa bình. Chiến tranh, dù ở bất kỳ thời đại nào hay dưới danh nghĩa gì, đều là thứ vũ khí tàn độc hủy hoại cuộc sống của con người. Sức tàn phá đầu tiên và dễ thấy nhất của nó chính là những mất mát về mặt thể xác và vật chất. Súng đạn và bom rơi phá hủy nhà cửa, trường học, bệnh viện, biến những thành phố phồn hoa thành đống đổ nát hoang tàn. Biết bao nhiêu sinh mạng đã phải nằm xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, biết bao nhiêu xương máu đã hòa vào lòng đất mẹ. Hãy nhìn vào lịch sử dân tộc Việt Nam với hai cuộc kháng chiến trường kỳ, hàng triệu người con ưu tú đã ngã xuống, hàng vạn nghĩa trang liệt sĩ trải dài khắp chiều dài đất nước chính là minh chứng sống động nhất. Thế nhưng, có những vết thương còn nhức nhối hơn cả bom đạn, đó là nỗi đau về tinh thần, là bi kịch của sự chia ly. Chiến tranh cướp đi người cha của những đứa trẻ thơ, cướp đi người chồng của những người vợ trẻ, bắt họ phải sống trong cảnh nhớ thương, tuyệt vọng như người chinh phụ năm xưa. Những người mẹ Việt Nam anh hùng hai mươi lần tiễn con đi, hai mươi lần khóc thầm lặng lẽ khi các con mãi mãi không về, hay nỗi đau da cam dai dẳng qua nhiều thế hệ chính là những vết sẹo chưa bao giờ lành. Nhìn ra thế giới hiện nay, những cuộc xung đột vũ trang nổ ra ở dải Gaza hay Ukraine vẫn đang hàng ngày cướp đi quyền được sống, quyền được đến trường của hàng ngàn trẻ em vô tội. Chiến tranh quả thực là một chiếc máy xay thịt tàn nhẫn, nghiền nát hạnh phúc lứa đôi và tương lai của nhân loại. Chính vì hiểu được cái giá quá đắt của chiến tranh, thế hệ trẻ ngày nay — những người đang được thừa hưởng bầu trời xanh không bóng súng đạn — cần phải mang trên vai trách nhiệm thiêng liêng trong việc trân trọng và giữ gìn hòa bình. Trước hết, mỗi người trẻ phải nuôi dưỡng lòng biết ơn sâu sắc đối với các thế hệ cha anh đã ngã xuống. Sự trân trọng không nằm ở những lời nói sáo rỗng, mà phải biến thành hành động cụ thể: ra sức học tập, rèn luyện tri thức và đạo đức để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh. Bởi vì một quốc gia có nội lực vững vàng, có kinh tế phát triển và nền quốc phòng kiên cường chính là lá chắn vững chắc nhất để đẩy lùi nguy cơ ngoại xâm, bảo vệ chủ quyền biên giới hạt cát của Tổ quốc. Bên cạnh đó, trong thời đại toàn cầu hóa, thế hệ trẻ cần đóng vai trò là những “sứ giả hòa bình”. Chúng ta cần tích cực lan tỏa thông điệp về tình yêu thương, sự thấu hiểu và lòng bao dung trên các nền tảng mạng xã hội; kiên quyết đấu tranh chống lại các biểu hiện của bạo lực, tư tưởng cực đoan hay chia rẽ sắc tộc. Việc tham gia vào các hoạt động thiện nguyện, bảo vệ môi trường hay các diễn đàn quốc tế như phong trào Thanh niên tình nguyện, hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc mà nhiều chiến sĩ trẻ Việt Nam đang tham gia tại Nam Sudan chính là những hành động đẹp đẽ, khẳng định vị thế và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với nền hòa bình toàn cầu. Tóm lại, nỗi sầu muộn của người chinh phụ trong tác phẩm của Đặng Trần Côn không chỉ là câu chuyện của quá khứ, mà còn là bài học cảnh tỉnh giá trị cho nhân loại mọi thời đại. Hòa bình không phải là điều hiển nhiên, nó là kết quả của sự hy sinh và lòng quả cảm. Đứng trước dòng chảy của lịch sử, thế hệ trẻ hôm nay hãy sống hết mình, cống hiến hết mình để ngọn lửa hòa bình luôn rực cháy, để không một người phụ nữ nào phải chịu cảnh cô đơn ngóng chồng, và không một đứa trẻ nào phải khóc dưới làn mưa bom bão đạn.
Câu 1. Thể thơ của văn bản: - Thể thơ: Song thất lục bát (cấu trúc gồm hai câu 7 tiếng, tiếp đến một câu 6 tiếng và một câu 8 tiếng xoay vòng).
Câu2. -Những dòng thơ thể hiện rõ nhất sự ngóng trông, mong mỏi là: + "Trải mấy xuân tin đi tin lại / Tới xuân này tin hãy vắng không." (Ngóng trông tin tức suốt nhiều năm tháng). + "Thấy nhạn luống tưởng thư phong" (Thấy chim nhạn bay liền nghĩ đến thư chồng gửi).
+"Đề chữ gấm phong thôi lại mở / Gieo bói tiền tin dở còn ngờ" (Hết viết thư lại mở ra, gieo quẻ bói liên tục để ngóng tin).
+"Ngoài rèm, thước chẳng mách tin" (Ngóng tiếng chim thước báo tin vui từ bên ngoài).
Câu 3. Những hành động của người chinh phụ khi nghĩ về chồng và nhận xét: • Những hành động của người chinh phụ: • Sắm sẵn áo bông khi nghe hơi sương lạnh vì lo cho chồng. • Đề chữ gấm (viết thư), phong thư vào rồi lại mở ra ngay vì bồn chồn. • Gieo tiền bói quẻ liên tục để dò hỏi tin tức cát hung của chồng. • Tựa bóng ngẩn ngơ lúc trời hôm, nương gối bơ phờ tóc mai lúc trăng khuya. • Thơ thẩn dạo hiên vắng, thầm gieo từng bước chân đơn độc. • Buông rèm xuống rồi lại cuốn rèm lên (rủ thác đòi phen) để ngóng ra ngoài. • Nhận xét về những hành động ấy: • Đây là những hành động lặp đi lặp lại một cách vô thức, vô định, thể hiện trạng thái bồn chồn, lo lắng đến cực độ. • Chúng bộc lộ sâu sắc tình yêu thương, sự gắn bó thủy chung và nỗi đau khổ, cô đơn cùng cực của người vợ có chồng ra trận. Người chinh phụ như rơi vào trạng thái đánh mất hồn phách vì quá nhớ thương chồng.
Câu 4. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ ấn tượng: • Biện pháp tu từ được chọn: Biện pháp Điệp ngữ và Ẩn dụ qua hình ảnh chiếc "Đèn" trong câu: "Trong rèm dường đã có đèn biết chăng / Đèn có biết dường bằng chẳng biết". • Tác dụng: • Về mặt nghệ thuật: Điệp từ "đèn" và "biết" kết hợp với nhịp thơ song thất lục bát tạo nên giọng điệu quẩn quanh, triền miên, diễn tả dòng tâm tư bế tắc, không lối thoát của nhân vật. • Về mặt nội dung: Hình ảnh chiếc đèn là biểu tượng ẩn dụ cho đêm thâu cô độc. Người chinh phụ đối thoại với ngọn đèn nhưng đèn là vật vô tri, không thể sẻ chia, càng làm nổi bật nỗi cô đơn trống trải, sầu muộn thấm thía ăn sâu vào không gian và thời gian của nàng. Câu 5. Tâm trạng của người chinh phụ và suy nghĩ về giá trị của cuộc sống hòa bình: • Tâm trạng của người chinh phụ trong văn bản: Đó là tâm trạng buồn tủi, cô đơn, lo sợ khôn nguôi cho sự an nguy của chồng nơi biên ải ác liệt, cùng với sự bi thiết, vô vọng khi tin tức của chồng cứ bặt vô âm tín giữa tuổi xuân đang dần trôi qua. • Suy nghĩ về giá trị của cuộc sống hòa bình hiện nay: • Chiến tranh phi nghĩa trong quá khứ đã tước đoạt đi hạnh phúc lứa đôi, gia đình ly tán, đẩy người phụ nữ vào bi kịch của sự cô độc và mòn mỏi. • Qua nỗi đau của người chinh phụ, ta càng thấy rõ cuộc sống hòa bình hiện nay là vô cùng thiêng liêng và vô giá. Hòa bình giúp các gia đình được đoàn tụ, trọn vẹn, con người được sống trong yêu thương và có cơ hội phát triển tương lai. • Nhận thức được điều đó, chúng ta cần có ý thức trân trọng, gìn giữ nền hòa bình đang có, đồng thời biết ơn những thế hệ đi trước đã hy sinh xương máu để bảo vệ độc lập cho Tổ quốc.
Trong nền văn học trung đại Việt Nam, chiến tranh không chỉ được nhìn nhận qua những chiến công hay thất bại nơi chiến trường mà còn được phản ánh qua những nỗi đau âm thầm trong cuộc sống của con người. Đặc biệt, những cuộc chiến tranh phong kiến phi nghĩa đã khiến biết bao gia đình phải chia lìa, bao người vợ phải sống trong cảnh cô đơn, mong ngóng chồng trở về. Tác phẩm Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn, qua bản dịch Nôm được cho là của Đoàn Thị Điểm, là một tác phẩm tiêu biểu thể hiện sâu sắc nỗi đau ấy. Đoạn trích đã khắc họa chân thực tâm trạng cô đơn, buồn tủi và nỗi nhớ thương da diết của người chinh phụ có chồng đi chinh chiến phương xa. Đồng thời, bằng những nét nghệ thuật đặc sắc, đoạn thơ còn thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm.
Trước hết, đoạn trích mở ra hình ảnh người chinh phụ đang sống trong những tháng ngày cô đơn, buồn bã và thấp thỏm chờ đợi tin tức của chồng. Nỗi lòng ấy được thể hiện qua những hành động tưởng chừng rất bình thường:
“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước, Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.”
Chỉ bằng hai câu thơ, tác giả đã gợi lên một không gian vắng lặng cùng tâm trạng đầy bất an của người phụ nữ. Những từ ngữ “hiên vắng”, “thầm gieo từng bước” gợi ra hình ảnh người chinh phụ lặng lẽ đi đi lại lại, bước chân nặng nề như mang theo biết bao tâm sự. Nàng không thể tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn, cũng chẳng biết làm gì để vơi đi nỗi nhớ thương. Hành động “rủ thác đòi phen” diễn tả việc buông rèm rồi lại cuốn rèm nhiều lần, cho thấy sự bồn chồn, mong ngóng đến khắc khoải. Dường như người chinh phụ đang cố tìm kiếm một điều gì đó để níu giữ hi vọng, nhưng càng chờ đợi, nàng càng cảm thấy trống trải. Những hành động lặp đi lặp lại ấy đã thể hiện tinh tế trạng thái tâm lí của một người có chồng đi xa, luôn sống trong nỗi nhớ thương và lo lắng.
Nỗi mong ngóng ấy tiếp tục được thể hiện qua hình ảnh chim thước và ngọn đèn:
“Ngoài rèm thước chẳng mách tin, Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng? Đèn có biết dường bằng chẳng biết, Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi.”
Trong quan niệm xưa, chim thước thường gắn với việc báo tin vui. Vì vậy, hình ảnh “thước chẳng mách tin” thể hiện nỗi thất vọng của người chinh phụ khi mãi không nhận được tin tức từ phương xa. Câu hỏi tu từ “Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?” cho thấy nàng đang khao khát tìm một người có thể thấu hiểu và chia sẻ nỗi lòng. Khi không có ai bên cạnh, nàng đành hướng tâm sự về phía ngọn đèn vô tri. Thế nhưng, ngay cả ngọn đèn cũng không thể đáp lại lời nàng. Câu thơ “Đèn có biết dường bằng chẳng biết” thể hiện sự đối lập giữa khát vọng được sẻ chia và thực tế cô độc. Nghệ thuật nhân hóa khiến ngọn đèn như một người bạn tâm tình, nhưng chính sự im lặng của nó càng làm nổi bật nỗi buồn của nhân vật. Đặc biệt, từ “thiếp” trong câu thơ “Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi” gợi giọng điệu nhỏ nhẹ, đau đớn và đầy xót xa. Nỗi buồn không thể nói cùng ai cuối cùng chỉ còn lại trong lòng người phụ nữ. Qua đó, người đọc cảm nhận sâu sắc sự cô đơn và khát khao được yêu thương, được thấu hiểu của người chinh phụ.
Không chỉ cô đơn trong không gian sống, người chinh phụ còn phải chịu đựng cảm giác thời gian trôi qua vô cùng nặng nề. Điều này được thể hiện qua những câu thơ:
“Buồn rầu nói chẳng nên lời, Hoa đèn kia với bóng người khá thương. Gà eo óc gáy sương năm trống, Hoè phất phơ rủ bóng bốn bên.”
Tâm trạng buồn rầu đã khiến người chinh phụ không thể cất nên lời. Nỗi đau trong lòng quá lớn, vượt lên trên khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ. Hình ảnh “hoa đèn” gợi ánh đèn leo lét trong đêm khuya, còn “bóng người” gợi dáng vẻ lẻ loi của người phụ nữ. Hai hình ảnh đặt cạnh nhau tạo nên một khung cảnh buồn thương, khiến con người càng trở nên nhỏ bé giữa không gian vắng lặng. Cụm từ “khá thương” như một lời tự cảm thương cho chính số phận của mình, đồng thời gợi sự xót xa trong lòng người đọc.
Không gian đêm khuya càng trở nên hiu hắt qua âm thanh “Gà eo óc gáy sương năm trống” và hình ảnh “Hoè phất phơ rủ bóng bốn bên”. Từ láy “eo óc” gợi tiếng gà thưa vắng, nghe buồn bã giữa màn sương lạnh. Từ láy “phất phơ” lại diễn tả dáng cây lay động nhẹ nhàng, càng làm nổi bật sự tĩnh mịch của cảnh vật. Cảnh vật vốn bình thường nhưng khi được nhìn qua tâm trạng của người chinh phụ lại mang một màu sắc buồn thương. Thiên nhiên dường như cũng đang chia sẻ nỗi cô đơn của con người. Đây chính là biểu hiện tiêu biểu của nghệ thuật tả cảnh ngụ tình: mượn cảnh vật để thể hiện tâm trạng, khiến nỗi buồn không chỉ tồn tại trong lòng nhân vật mà còn lan tỏa ra cả không gian xung quanh.
Nỗi cô đơn ấy còn được đẩy lên cao hơn khi người chinh phụ cảm nhận thời gian trôi đi chậm chạp và nỗi sầu kéo dài vô tận:
“Khắc giờ đằng đẵng như niên, Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.”
Hai câu thơ sử dụng phép so sánh giàu sức gợi để diễn tả cảm nhận của người chinh phụ về thời gian và nỗi nhớ. “Khắc giờ” vốn là một khoảng thời gian ngắn nhưng trong tâm trạng chờ đợi, nó lại dài “như niên”, nghĩa là dài tựa một năm. Cách so sánh ấy cho thấy thời gian không còn được cảm nhận bằng những đơn vị khách quan mà được đo bằng nỗi nhớ và sự cô đơn. Khi lòng người đau khổ, từng phút giây cũng trở nên nặng nề, lê thê. Bên cạnh đó, nỗi sầu được ví với “miền biển xa”, gợi ra một không gian rộng lớn, mênh mông và không có giới hạn. Nếu thời gian dài đằng đẵng thì nỗi buồn cũng dằng dặc, không biết đến bao giờ mới có thể nguôi ngoai. Cách diễn đạt ấy đã làm nổi bật tâm trạng khắc khoải của người chinh phụ, đồng thời cho thấy sự tàn nhẫn của cảnh chia lìa do chiến tranh gây nên.
Đặc biệt, đoạn trích còn thể hiện nỗi đau của người chinh phụ qua những cố gắng tìm cách giải khuây nhưng đều không thành công:
“Hương gượng đốt hồn đà mê mải, Gương gượng soi lệ lại châu chan. Sắt cầm gượng gảy ngón đàn, Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng.”
Trong cuộc sống thường ngày, đốt hương, soi gương hay gảy đàn vốn là những hoạt động giúp con người thư giãn, tìm niềm vui. Thế nhưng, đối với người chinh phụ, tất cả đều trở nên vô nghĩa. Điệp từ “gượng” được lặp lại ba lần nhấn mạnh sự cố gắng miễn cưỡng của nàng. Nàng muốn tìm một việc gì đó để quên đi nỗi nhớ chồng, nhưng tâm trí vẫn bị nỗi buồn chi phối. Đốt hương mà tâm hồn vẫn mê mải, soi gương mà nước mắt vẫn tuôn rơi, gảy đàn mà lòng chẳng thể thanh thản. Những hoạt động ấy không những không giúp nàng khuây khỏa mà còn khiến nỗi cô đơn trở nên rõ rệt hơn.
Hình ảnh “lệ lại châu chan” gợi những giọt nước mắt tuôn trào như những hạt châu, cho thấy nỗi đau đã vượt quá sức chịu đựng của người phụ nữ. Đáng chú ý, những hình ảnh “dây uyên”, “phím loan” vốn gắn với tình nghĩa vợ chồng và hạnh phúc lứa đôi lại xuất hiện trong một khung cảnh đầy bất an. “Dây uyên kinh đứt” gợi cảm giác đứt gãy, chia lìa; còn “phím loan ngại chùng” diễn tả tâm trạng ngập ngừng, không thể cất lên tiếng đàn trọn vẹn. Tiếng đàn vốn có thể bộc lộ tâm tư, nhưng lúc này cũng trở thành điều khiến nàng đau lòng bởi nó gợi nhớ đến tình yêu và hạnh phúc đang xa cách. Qua đó, tác giả đã thể hiện sâu sắc bi kịch tinh thần của người chinh phụ: nàng vẫn yêu thương, vẫn mong chờ chồng nhưng lại không thể làm gì để thay đổi hoàn cảnh của mình.
Từ nỗi cô đơn, buồn tủi đến sự tuyệt vọng trong những hoạt động thường ngày, toàn bộ đoạn trích đã làm nổi bật bi kịch của người phụ nữ có chồng đi chinh chiến. Nàng không chỉ phải chịu cảnh xa cách mà còn phải sống trong những tháng ngày chờ đợi mỏi mòn, không biết tương lai sẽ ra sao. Qua việc miêu tả tâm trạng nhân vật, tác phẩm bộc lộ niềm cảm thương sâu sắc đối với những người phụ nữ phải chịu đau khổ vì chiến tranh. Đồng thời, đoạn thơ cũng gián tiếp thể hiện thái độ không đồng tình với những cuộc chiến tranh phi nghĩa đã cướp đi hạnh phúc bình dị của con người. Người chinh phụ không mong cầu điều gì lớn lao, nàng chỉ mong được sống bên chồng trong một mái ấm bình yên. Khát vọng giản dị ấy càng khiến nỗi đau chia lìa trở nên đáng thương và đáng trân trọng.
Bên cạnh nội dung sâu sắc, đoạn trích còn thành công nhờ những nét nghệ thuật đặc sắc. Trước hết, thể thơ song thất lục bát với nhịp điệu giàu nhạc tính đã góp phần thể hiện dòng cảm xúc liên tục của nhân vật. Sự kết hợp giữa những câu thơ bảy tiếng và những câu sáu, tám tiếng tạo nên âm hưởng khi dồn dập, khi trầm lắng, phù hợp với tâm trạng lúc bồn chồn, lúc đau đớn, lúc tuyệt vọng của người chinh phụ. Nhịp thơ như kéo dài theo những tháng ngày chờ đợi, khiến nỗi buồn trở nên da diết và ám ảnh.
Ngoài ra, ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh và sức gợi cũng là yếu tố quan trọng làm nên thành công của đoạn trích. Những từ láy như “eo óc”, “phất phơ”, “đằng đẵng”, “dằng dặc” vừa gợi hình, gợi âm thanh, vừa diễn tả trạng thái tâm lí của nhân vật. Các biện pháp tu từ như điệp từ, câu hỏi tu từ, so sánh, nhân hóa và phép đối lập được sử dụng linh hoạt, giúp nỗi cô đơn và sầu muộn hiện lên rõ nét. Đặc biệt, nghệ thuật tả cảnh ngụ tình đã kết hợp hài hòa cảnh vật với tâm trạng, khiến cảnh đêm khuya, ngọn đèn, bóng cây hay tiếng gà đều mang nỗi buồn của con người. Cùng với đó, nghệ thuật miêu tả nội tâm tinh tế đã giúp tác giả đi sâu vào thế giới cảm xúc phức tạp của người chinh phụ, thể hiện được những nỗi đau âm thầm mà sâu sắc.
Có thể nói, bằng sự kết hợp hài hòa giữa nội dung nhân đạo sâu sắc và nghệ thuật biểu đạt tinh tế, đoạn trích đã để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng người đọc. Tác phẩm không chỉ giúp chúng ta thấu hiểu nỗi cô đơn, nhớ thương và khát vọng đoàn tụ của người chinh phụ mà còn nhắc nhở mỗi người biết trân trọng tình yêu, hạnh phúc gia đình và cuộc sống hòa bình. Những vần thơ giàu cảm xúc ấy vẫn có sức lay động bởi chúng cất lên tiếng nói yêu thương, cảm thông với con người và khát vọng về một cuộc sống không còn cảnh chia lìa, đau khổ do chiến tranh gây ra.
Thông điệp em rút ra: Trong cuộc sống, chúng ta không thể có được tất cả mọi thứ, vì vậy cần biết trân trọng những gì mình đang có và hài lòng với những điều tốt đẹp trong hiện tại. Bởi lẽ, Từ Thức dù được sống nơi tiên cảnh, có người vợ xinh đẹp và cuộc sống hạnh phúc nhưng vẫn luôn nhớ quê hương, mong muốn trở về trần gian. Khi trở về, chàng mới nhận ra mọi thứ đã đổi thay, người thân quen không còn và bản thân cũng không thể quay lại cõi tiên. Cuối cùng, chàng rơi vào cảnh lạc lõng, bơ vơ, không còn nơi nào để thuộc về. Qua đó, em hiểu rằng mỗi người cần biết cân nhắc trước những lựa chọn của mình, trân trọng hạnh phúc hiện tại và không nên quá mong cầu những điều không thể có được, để tránh đánh mất những giá trị quý giá trong cuộc sống.
Trong kho tàng văn học trung đại Việt Nam, Nguyễn Dữ là một tác giả tiêu biểu với tác phẩm Truyền kì mạn lục. Bằng trí tưởng tượng phong phú và nghệ thuật kể chuyện đặc sắc, ông đã xây dựng nhiều câu chuyện kì ảo nhưng chứa đựng những ý nghĩa sâu sắc về cuộc sống và số phận con người. Trong đó, truyện Từ Thức lấy vợ tiên là một tác phẩm tiêu biểu, kể về cuộc gặp gỡ kì lạ giữa Từ Thức và nàng tiên Giáng Hương. Câu chuyện không chỉ hấp dẫn bởi những yếu tố thần tiên huyền ảo mà còn khiến người đọc suy ngẫm về tình yêu, nỗi nhớ quê hương, sự trôi chảy của thời gian và khát vọng tự do của con người. Đặc biệt, ở cuối đoạn trích, Từ Thức đã đưa ra một lựa chọn đầy bí ẩn: “Chàng bèn mặc áo cừu nhẹ, đội nón lá ngắn, vào núi Hoành Sơn, rồi sau không biết đi đâu mất.” Lựa chọn ấy xuất phát từ hoàn cảnh éo le của nhân vật khi chàng không còn thuộc về chốn thần tiên cũng không còn phù hợp với cõi nhân gian. Qua đó, Nguyễn Dữ đã thể hiện nỗi buồn, sự cô đơn và bi kịch của một con người không tìm được nơi thực sự thuộc về mình.
Trước hết, để hiểu rõ sự lựa chọn của Từ Thức ở cuối đoạn trích, cần nhìn lại hoàn cảnh và tính cách của nhân vật từ đầu câu chuyện. Từ Thức vốn là một người có tâm hồn phóng khoáng, yêu thiên nhiên, thích ngao du thưởng ngoạn và không quá coi trọng danh lợi. Khi đang làm quan Tri huyện Tiên Du, chỉ vì say mê cảnh đẹp và muốn sống theo sở thích của mình, chàng đã quyết định từ quan, rời bỏ chốn quan trường để tìm đến cuộc sống tự do giữa núi non, sông nước. Quyết định ấy cho thấy Từ Thức không muốn bị ràng buộc bởi những quy tắc và trách nhiệm của cuộc sống làm quan. Chàng mong muốn được sống một cuộc đời thanh thản, hòa mình với thiên nhiên và làm những điều mà bản thân yêu thích. Đây cũng là nét tính cách quan trọng giúp người đọc hiểu hơn về lựa chọn của chàng ở cuối truyện.
Trong một lần thưởng ngoạn cảnh đẹp, Từ Thức tình cờ lạc vào động tiên và gặp lại Giáng Hương, người con gái mà chàng từng cứu giúp trong hội hoa mẫu đơn. Nhờ duyên số, hai người được kết thành vợ chồng và cùng sống trong thế giới thần tiên tuyệt đẹp. Cuộc sống nơi ấy có cảnh sắc thơ mộng, không khí thanh bình và những niềm vui mà người trần khó có thể tưởng tượng. Từ Thức được sống bên người vợ xinh đẹp, tận hưởng những tháng ngày hạnh phúc, tưởng như đã tìm thấy một nơi lí tưởng để gắn bó lâu dài. Nếu chỉ xét về điều kiện sống, chàng dường như đã có được tất cả những gì mà nhiều người mong ước. Thế nhưng, dù đang sống giữa chốn tiên cảnh, Từ Thức vẫn không thể hoàn toàn quên đi quê hương và cuộc sống cũ của mình.
Nỗi nhớ quê hương trong lòng Từ Thức ngày càng trở nên da diết. Những tháng ngày xa nhà khiến chàng thường xuyên nghĩ đến những người thân quen và những kỉ niệm ở trần gian. Tâm trạng ấy được thể hiện qua những hình ảnh giàu sức gợi: “ao sen đã đổi thay màu biếc”, những đêm sương sa gió thổi, bóng trăng sáng nhìn qua cửa sổ và tiếng thủy triều vọng lại đầu giường. Cảnh vật nơi tiên giới vốn đẹp đẽ, thơ mộng nhưng lại khiến chàng cảm thấy buồn bã, cô đơn. Đối với Từ Thức, cảnh đẹp không thể hoàn toàn bù đắp được nỗi nhớ những người thân thuộc. Chàng bắt đầu nhận ra rằng hạnh phúc không chỉ được tạo nên từ một cuộc sống sung sướng mà còn cần có sự gắn bó với quê hương, gia đình, bạn bè và những kỉ niệm thân quen.
Đặc biệt, khi nhìn thấy một chiếc tàu buôn đi về phương nam, Từ Thức đã xúc động chỉ về phía ấy và nói với Giáng Hương: “Nhà tôi đi về phía kia kìa, song biển cả trời xa, chẳng biết là ở tận đâu.” Câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng nỗi nhớ nhà sâu sắc. Trong tâm trí của chàng, quê hương vẫn luôn tồn tại như một miền kí ức không thể thay thế. Dù đã có cuộc sống mới nơi tiên giới, chàng vẫn mong muốn được trở về để gặp lại bạn bè, người thân và thăm lại nơi mình từng gắn bó. Điều đó cho thấy Từ Thức là người giàu tình cảm, luôn trân trọng những mối quan hệ và những giá trị thân thuộc trong cuộc đời.
Chính vì nỗi nhớ quê hương không nguôi, Từ Thức đã xin phép Giáng Hương cho mình trở về trần gian trong một thời gian. Chàng bày tỏ nỗi lòng bằng những lời chân thành, tha thiết, mong nàng hiểu và cảm thông cho tình cảm của mình. Chàng còn hứa sẽ trở lại sau khi gặp gỡ bạn bè và thu xếp việc nhà. Điều này cho thấy chàng không có ý định từ bỏ cuộc sống nơi tiên giới hay tình yêu dành cho Giáng Hương. Chàng chỉ muốn thực hiện mong ước được trở về quê hương, sau đó tiếp tục sống hạnh phúc bên người vợ mình yêu thương. Quyết định trở về của Từ Thức vì vậy xuất phát từ tình cảm chân thành, từ mong muốn dung hòa giữa hạnh phúc hiện tại và nỗi nhớ quá khứ.
Tuy nhiên, điều mà Từ Thức không thể ngờ tới chính là sự khác biệt giữa thời gian ở cõi tiên và thời gian nơi trần gian. Khi trở về, chàng tưởng rằng mình chỉ mới xa nhà trong một khoảng thời gian ngắn, nhưng thực tế hơn tám mươi năm đã trôi qua. Mọi thứ mà chàng từng biết đều đã thay đổi. Khi hỏi thăm những người già cả, Từ Thức mới biết rằng từ khi chàng rời đi đến nay đã trải qua nhiều thế hệ. Những người thân quen ngày trước không còn nữa, cuộc sống cũ đã trở thành quá khứ xa xôi. Người đời chỉ còn biết đến chàng qua lời kể của những người đi trước. Sự thật ấy khiến chàng vô cùng đau đớn, bàng hoàng và hụt hẫng.
Nỗi đau của Từ Thức không đơn thuần là sự thất vọng khi trở về mà còn là cảm giác mất đi toàn bộ thế giới thân thuộc của mình. Chàng đã mang theo hi vọng được gặp lại những người quen cũ, nhưng khi trở về, chàng nhận ra mình đã bị thời gian bỏ lại phía sau. Những người từng cùng chàng trải qua cuộc sống, những kỉ niệm từng gắn bó với chàng đều không thể tìm lại. Chàng vẫn là Từ Thức của ngày trước, vẫn mang trong mình những kí ức và tình cảm cũ, nhưng thế giới xung quanh đã bước sang một thời đại khác. Điều đó khiến chàng trở thành một người xa lạ ngay trên chính quê hương mình.
Chi tiết “duy có những cảnh núi khe là vẫn không thay đổi sắc biếc màu xanh thủa nọ” càng làm nổi bật nỗi đau ấy. Thiên nhiên dường như vẫn giữ được vẻ đẹp vốn có, nhưng con người và cuộc sống đã thay đổi theo dòng chảy không ngừng của thời gian. Những ngọn núi, dòng khe vẫn còn đó, nhưng những người từng xuất hiện trong kí ức của Từ Thức đã không còn. Cảnh vật có thể được tìm lại, nhưng những tình cảm, mối quan hệ và kỉ niệm gắn với quá khứ thì không thể khôi phục. Qua sự đối lập giữa thiên nhiên và đời người, tác giả gợi lên sự ngắn ngủi của kiếp người và nỗi bất lực của con người trước thời gian. Từ Thức trở về với mong muốn tìm lại cuộc sống cũ, nhưng cuối cùng lại phải đối diện với một thực tại hoàn toàn khác xa những gì mình từng mong đợi.
Không chỉ mất đi quê hương trong kí ức, Từ Thức còn không thể quay lại cõi tiên để đoàn tụ với Giáng Hương. Khi biết mọi thứ ở trần gian đã đổi thay, chàng muốn trở về với người vợ yêu quý. Thế nhưng, chiếc xe mây mà phu nhân đã cho chàng đi trước đó không còn nữa, bởi nó đã hóa thành một con chim loan và bay mất. Bức thư Giáng Hương để lại cũng báo cho chàng biết rằng duyên tiên đã hết, không còn cơ hội đoàn tụ như trước. Những lời trong thư khiến Từ Thức hiểu rằng cuộc sống hạnh phúc nơi tiên giới đã khép lại. Chàng không thể trở về bên Giáng Hương, cũng không thể tiếp tục cuộc sống mà mình từng mong muốn.
Đây chính là nguyên nhân trực tiếp đẩy Từ Thức vào hoàn cảnh éo le và bế tắc. Nếu như ở trần gian, chàng không còn tìm thấy những người thân quen và cuộc sống cũ, thì ở cõi tiên, chàng cũng không còn cơ hội quay lại. Chàng đã đánh mất cả hai nơi từng gắn bó với cuộc đời mình. Cõi tiên vốn là nơi có tình yêu và hạnh phúc, nhưng nay đã trở nên xa vời. Trần gian vốn là quê hương thân thuộc, nhưng nay lại hoàn toàn xa lạ. Từ Thức đứng giữa hai thế giới mà không thể thực sự thuộc về thế giới nào. Chàng không còn nơi để trở về, không còn người để gặp gỡ và cũng không còn con đường để tiếp tục cuộc sống hạnh phúc như trước.
Chính trong hoàn cảnh ấy, sự lựa chọn vào núi Hoành Sơn của Từ Thức trở nên dễ hiểu. Câu văn “Chàng bèn mặc áo cừu nhẹ, đội nón lá ngắn, vào núi Hoành Sơn, rồi sau không biết đi đâu mất” cho thấy chàng đã quyết định rời xa cuộc sống trần gian. Khi không thể trở lại chốn thần tiên và cũng không còn phù hợp với cuộc sống hiện tại, chàng chọn cách ra đi để thoát khỏi hoàn cảnh đau buồn. Đây có thể xem là lựa chọn tốt nhất đối với một người đang rơi vào trạng thái lạc lõng, bơ vơ như Từ Thức. Chàng không thể làm cho thời gian quay trở lại, không thể khôi phục những gì đã mất và cũng không thể thay đổi việc duyên tiên đã hết. Vì thế, thay vì tiếp tục sống giữa một thế giới xa lạ, chàng tìm đến núi rừng, nơi có thể giúp mình tránh xa những ràng buộc và đau khổ của thực tại.
Việc lựa chọn vào núi còn thể hiện mong muốn tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn. Sau những biến cố liên tiếp, Từ Thức đã phải trải qua nhiều cảm xúc đau đớn: từ nỗi nhớ quê hương, niềm hi vọng được đoàn tụ với người thân đến sự thất vọng khi nhận ra tất cả đã thay đổi. Sau đó, chàng lại phải chịu thêm nỗi đau khi không thể trở về bên Giáng Hương. Những mất mát ấy khiến chàng không còn tìm thấy niềm vui trong cuộc sống. Bởi vậy, ra đi có thể là cách để chàng tránh xa những cảnh tượng gợi nhắc về quá khứ, không phải tiếp tục đối diện với sự cô độc giữa những con người xa lạ. Núi rừng trở thành nơi chàng có thể tìm kiếm một cuộc sống riêng, không bị ràng buộc bởi những điều đã khiến mình đau khổ.
Bên cạnh đó, lựa chọn của Từ Thức còn phù hợp với tính cách yêu thiên nhiên và khát vọng tự do của nhân vật. Ngay từ đầu câu chuyện, chàng đã từ bỏ chức quan để tìm đến cuộc sống tự do giữa núi non, sông nước. Chàng không muốn bị ràng buộc bởi danh lợi mà luôn mong muốn được sống theo sở thích của bản thân. Đến cuối truyện, khi không còn tìm được nơi thuộc về mình, chàng một lần nữa lựa chọn núi rừng. Điều này cho thấy tính cách của Từ Thức vẫn nhất quán từ đầu đến cuối: chàng luôn mong muốn được sống tự do, không bị ép buộc vào một cuộc sống không phù hợp với tâm hồn mình. Tuy nhiên, nếu trước đây chàng rời bỏ chốn quan trường để tìm kiếm cuộc sống thanh thản thì lần này, chàng ra đi vì không còn tìm thấy hạnh phúc ở cả hai thế giới.
Sự lựa chọn ấy vì thế vừa thể hiện khát vọng tự do, vừa cho thấy bi kịch sâu sắc của nhân vật. Từ Thức có thể tự quyết định việc rời bỏ cuộc sống hiện tại, nhưng chàng không thể tự quyết định dòng chảy của thời gian hay khôi phục những mối quan hệ đã mất. Chàng có thể rời xa trần gian, nhưng không thể chắc chắn sẽ tìm được hạnh phúc ở một nơi khác. Cuộc ra đi của chàng không hẳn là một sự giải thoát trọn vẹn mà còn là dấu hiệu của nỗi cô đơn, sự bất lực trước hoàn cảnh. Chàng phải rời bỏ cuộc sống con người vì không còn tìm thấy sự gắn bó với nó. Điều đó khiến người đọc vừa cảm thông với lựa chọn của nhân vật, vừa cảm thấy tiếc nuối cho số phận của một con người từng có cơ hội tận hưởng hạnh phúc nhưng cuối cùng lại rơi vào cảnh bơ vơ.
Đặc biệt, chi tiết “rồi sau không biết đi đâu mất” tạo nên một kết thúc mở đầy bí ẩn. Nguyễn Dữ không nói rõ Từ Thức đã đi đâu, sống như thế nào hay có gặp lại Giáng Hương hay không. Sự im lặng của tác giả khiến người đọc không thể biết chắc số phận cuối cùng của nhân vật. Có thể chàng đã chọn cuộc sống ẩn dật giữa núi rừng, cũng có thể chàng tiếp tục đi tìm một nơi phù hợp với tâm hồn mình. Dù hiểu theo cách nào, sự biến mất ấy vẫn làm nổi bật tình cảnh cô độc và lạc lõng của Từ Thức. Chàng dường như đã rời khỏi thế giới quen thuộc, mang theo những kí ức về quê hương và tình yêu với Giáng Hương, để lại phía sau một số phận đầy tiếc nuối.
Qua sự lựa chọn của Từ Thức, Nguyễn Dữ còn gửi gắm những suy ngẫm sâu sắc về thời gian và hạnh phúc. Thời gian luôn vận động, con người không thể níu giữ tuổi trẻ hay quay trở lại quá khứ. Những điều thân thuộc hôm nay có thể trở thành kí ức xa xôi của ngày mai. Từ Thức trở về trần gian vì nhớ quê hương, nhưng khi trở lại, chàng không còn tìm thấy quê hương như trong kí ức. Chàng muốn trở lại cõi tiên để gặp người vợ yêu quý, nhưng duyên xưa đã hết. Bi kịch ấy cho thấy những mong muốn chân thành của con người đôi khi vẫn không thể vượt qua giới hạn của thời gian và số phận.
Đồng thời, câu chuyện còn gợi ra suy nghĩ về ý nghĩa của hạnh phúc. Hạnh phúc không chỉ nằm ở một cuộc sống đầy đủ, sung sướng hay ở một nơi có cảnh sắc đẹp đẽ. Hạnh phúc còn gắn liền với tình cảm gia đình, tình yêu, tình bạn và cảm giác được thuộc về một cộng đồng. Dù được sống ở cõi tiên, Từ Thức vẫn nhớ quê hương; dù trở về trần gian, chàng lại không thể tìm thấy cuộc sống cũ. Điều đó cho thấy con người khó có thể cảm thấy trọn vẹn hạnh phúc khi bị tách rời khỏi những mối quan hệ có ý nghĩa đối với mình. Từ bi kịch của Từ Thức, người đọc càng thêm trân trọng những người thân yêu và những điều bình dị đang hiện diện trong cuộc sống.
Về nghệ thuật, đoạn trích thể hiện rõ tài năng của Nguyễn Dữ trong việc kết hợp yếu tố hiện thực với yếu tố kì ảo. Sự khác biệt về thời gian giữa cõi tiên và trần gian tạo nên tình huống bất ngờ, đẩy nhân vật vào bi kịch không thể giải quyết. Những chi tiết như chiếc xe mây hóa thành chim loan, bức thư chia biệt của Giáng Hương và hình ảnh Từ Thức vào núi Hoành Sơn góp phần tạo nên màu sắc huyền bí cho câu chuyện. Đặc biệt, cách kết thúc bỏ ngỏ khiến số phận nhân vật trở nên khó đoán, đồng thời mở ra nhiều cách suy ngẫm cho người đọc. Qua đó, tác giả không chỉ kể một câu chuyện kì lạ mà còn gửi gắm những suy tư về thân phận con người trước thời gian, tình yêu và những biến đổi không thể tránh khỏi của cuộc đời.
Tóm lại, sự lựa chọn vào núi Hoành Sơn rồi biến mất của Từ Thức xuất phát từ hoàn cảnh éo le khi chàng không còn thuộc về chốn thần tiên cũng không còn phù hợp với cõi nhân gian. Sau hơn tám mươi năm trở về, chàng không thể tìm lại những người thân quen và cuộc sống cũ; đồng thời, chàng cũng mất đi cơ hội trở lại bên Giáng Hương. Trong tình cảnh lạc lõng, bơ vơ, ra đi trở thành lựa chọn tốt nhất để chàng tránh xa thực tại đau buồn và tìm kiếm sự bình yên cho bản thân. Qua số phận của Từ Thức, Nguyễn Dữ thể hiện niềm cảm thông với những mất mát của con người, đồng thời gợi lên những suy ngẫm về thời gian, hạnh phúc và khát vọng tự do. Câu chuyện khép lại nhưng nỗi buồn về một con người không tìm được nơi thuộc về mình vẫn còn đọng lại, khiến người đọc không khỏi suy nghĩ về giá trị của những tình cảm thân thuộc và ý nghĩa của hạnh phúc trong cuộc sống.
2721,(380952) xấp xỉ 2721,38
Biện pháp tu từ:
+Phép so sánh: So sánh "nghìn con mắt" của mùa thu với "lá vàng hoa cúc".
Tác dụng:
+Tăng sức gợi hình, gợi cảm. Giúp câu thơ thêm sinh động, giàu hình ảnh và tăng tính biểu đạt cho lời thơ.
+Nhấn mạnh cảnh sắc mùa thu: Làm nổi bật những hình ảnh đặc trưng trong mùa thu của "em" như sắc vàng hoa cúc, hương cốm xanh, cùng không khí tưng bừng của ngày Tết Trung thu – đêm hội rằm tháng Tám có chị Hằng xuống chơi.Bộc lộ cảm xúc niềm háo hức, vui tươi, xen lẫn niềm tự hào của nhân vật "em" đối với mùa thu.
+Qua đó, thể hiện tình yêu thiên nhiên và niềm vui vẻ, hạnh phúc của tác giả trước vẻ đẹp của đất trời.