CÂU 1 (2,0 điểm)

Đoạn văn phân tích giá trị nhân đạo và thông điệp trong bài thơ "Đau lòng lũ lụt miền Trung" (Phạm Ngọc San)

Bài thơ "Đau lòng lũ lụt miền Trung" của tác giả Phạm Ngọc San đã chạm đến trái tim người đọc bằng giá trị nhân đạo sâu sắc cùng thông điệp nhân văn đầy ý nghĩa. Trước hết, giá trị nhân đạo của tác phẩm được thể hiện qua tấm lòng đồng cảm, xót xa khôn nguôi của thi sĩ trước những mất mát, đau thương mà thiên tai gây ra cho đồng bào miền Trung. Nhà thơ không chỉ tái hiện bức tranh thiên nhiên khốc liệt, cuồng nộ mà còn tập trung khắc họa cảnh ngộ bi thương của con người—từ trẻ nhỏ "màn trời chiếu nước" đến người già "rét mướt tái xanh". Qua đó, tác phẩm gửi gắm thông điệp tha thiết về tinh thần đoàn kết, tình đồng bào và truyền thống "tương thân tương ái", "lá lành làm tà áo rách" của dân tộc Việt Nam. Bằng ngôn từ mộc mạc, thể thơ song thất lục bát giàu vần điệu cùng hình ảnh thơ gợi cảm, bài thơ thức tỉnh tình yêu thương và lời kêu gọi mỗi cá nhân biết sẻ chia, dang rộng tay giúp đỡ những mảnh đời hoạn nạn trong cuộc sống. 

CÂU 2 (4,0 điểm)

Bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) về trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ thiên nhiên

Thiên nhiên không chỉ là môi trường sống mà còn là nguồn cội nuôi dưỡng sự sống của loài người. Qua bài thơ "Đau lòng lũ lụt miền Trung" của Phạm Ngọc San, hình ảnh những đợt lũ cuốn trôi làng mạc, cướp đi sinh mạng và tài sản của con người đã gióng lên hồi chuông cảnh báo dữ dội về sự nổi giận của thiên nhiên. Từ thực tế đau thương ấy, mỗi chúng ta cần nhận thức sâu sắc về trách nhiệm cấp thiết của mình trong việc bảo vệ môi trường và thiên nhiên. 

Bảo vệ thiên nhiên trước hết bắt đầu từ nhận thức đúng đắn của con người. Mọi hiện tượng biến đổi khí hậu, bão lũ khốc liệt hay hạn hán kéo dài không hoàn toàn chỉ là thiên tai, mà có sự tác động trực tiếp từ chính những hành vi tàn phá của con người như chặt phá rừng đầu nguồn, xả rác thải bừa bãi và ô nhiễm công nghiệp. Khi thiên nhiên bị tổn thương, con người chính là đối tượng hứng chịu gánh nặng hậu quả nặng nề nhất.

Để khắc phục và bảo vệ môi trường sống, mỗi cá nhân—đặc biệt là thế hệ trẻ—cần hành động bằng những việc làm cụ thể hằng ngày. Ở quy mô nhỏ, đó là việc giữ gìn vệ sinh chung, hạn chế sử dụng nhựa một lần, phân loại rác tại nguồn và tiết kiệm năng lượng. Ở quy mô lớn hơn, chúng ta cần tích cực tham gia trồng cây xanh, bảo vệ rừng, tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng và lên án các hành vi tàn phá môi trường. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần có những chính sách xử lý nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường.

Tóm lại, bảo vệ thiên nhiên chính là bảo vệ sự sống và tương lai của chính chúng ta. Giữ cho hành tinh xanh tươi không chỉ là trách nhiệm mà còn là nghĩa vụ đạo đức của mỗi con người trong thế giới hiện đại.

Câu 1 (0,5 điểm).Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2 (0,5 điểm).Ba từ ngữ, hình ảnh miêu tả sự dữ dội của thiên tai: bão lốc, gió sương, lũ lụt.

Câu 3 (1,0 điểm).Biện pháp tu từ điệp ngữ được thể hiện qua từ ngữ “chung” trong câu thơ “Cùng một bọc, chung cành chung gốc/ Nào cùng chia bão lốc gió sương”. Biện pháp này nhấn mạnh sự gắn bó, đoàn kết giữa con người cùng chung nguồn cội, cùng nhau chia sẻ khó khăn, hoạn nạn. Qua đó, tác giả ca ngợi tinh thần tương thân tương ái của dân tộc Việt Nam.

Câu 4 (1,0 điểm).Hai câu thơ “Cuộc đời lúc rách lúc lành/ Người mình chia sẻ đã thành bản năng!” khẳng định rằng cuộc sống luôn có những lúc khó khăn, bất hạnh và những lúc bình yên, đủ đầy. Dù trong hoàn cảnh nào, người Việt Nam vẫn luôn yêu thương, giúp đỡ và sẻ chia với nhau. Tinh thần tương thân tương ái đã trở thành nét đẹp tự nhiên, truyền thống quý báu của dân tộc.

Câu 5 (1,0 điểm).Tinh thần tương thân tương ái có sức mạnh vô cùng to lớn trong hoàn cảnh hoạn nạn. Khi gặp khó khăn, sự yêu thương và giúp đỡ của mọi người sẽ tiếp thêm sức mạnh để con người vượt qua nghịch cảnh. Những hành động như quyên góp tiền bạc, quần áo, lương thực hay hỗ trợ người dân vùng lũ đều rất đáng quý. Sự sẻ chia không chỉ giúp đỡ những người gặp nạn mà còn lan tỏa tình yêu thương trong cộng đồng. Nhờ đó, con người cảm thấy ấm áp, có thêm niềm tin và hy vọng vào cuộc sống. Vì vậy, mỗi chúng ta cần biết yêu thương, giúp đỡ người khác, nhất là những người đang gặp khó khăn.