Câu 1:

Bài thơ "Đau lòng lũ lụt miền Trung" của Phạm Ngọc San chứa đựng giá trị nhân đạo sâu sắc cùng thông điệp lay động về tình người trong bão lũ. Trước hết, giá trị nhân đạo của tác phẩm thể hiện qua cái nhìn đầy xót thương, đồng cảm của nhà thơ trước cảnh tượng thiên tai tàn phá khúc ruột miền Trung. Tác giả đã tái hiện chân thực nỗi đau của con người khi đối mặt với nghịch cảnh: "sinh linh chết đứng", "bàn tay kêu cứu", "trẻ nhỏ màn trời chiếu nước", còn "cụ già rét mướt tái xanh". Mỗi câu chữ đều như một tiếng thở dài thương cảm cho kiếp người nhỏ bé trước sự giận dữ của tự nhiên. Không dừng lại ở niềm xót thương, giá trị nhân đạo của bài thơ còn tỏa sáng ở sự ngợi ca truyền thống tương thân tương ái của dân tộc. Giữa lốc gió sương, tình đồng bào trỗi dậy mạnh mẽ, việc "chia sẻ" đã trở thành "bản năng", thành đạo lý "Nhiễu điều phủ lấy giá gương" ăn sâu vào máu thịt người Việt. Qua đó, tác giả gửi gắm thông điệp vô cùng quý báu: thiên tai dù có khốc liệt đến đâu cũng không thể cuốn trôi đi tình người; sự đoàn kết, đùm bọc và sẻ chia chính là sức mạnh tối thượng giúp chúng ta vượt qua mọi dông bão của cuộc đời.

Câu 2:

Thiên tai, bão lũ khốc liệt xảy ra tại miền Trung không chỉ để lại những nỗi đau mất mát về người và của, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh sâu sắc về mối quan hệ giữa con người với tự nhiên. Qua đó, mỗi chúng ta cần nhận thức rõ ràng hơn bao giờ hết về trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ thiên nhiên.

Thiên nhiên là cái nôi nuôi dưỡng sự sống, cung cấp không khí, nguồn nước và mọi sản vật để con người sinh tồn, phát triển. Tuy nhiên, do lòng tham và sự thiếu ý thức, con người đã và đang tàn phá tự nhiên một cách không thương tiếc thông qua việc chặt phá rừng đầu nguồn, xả chất thải hóa chất độc hại và lạm dụng tài nguyên bừa bãi. Khi lá chắn xanh bị hủy hoại, thiên nhiên sẽ nổi giận.

Những trận thiên tai dữ dội, lũ quét, hạn hán hay biến đổi khí hậu chính là sự "phản kháng" của tự nhiên, mà đối tượng hứng chịu hậu quả nặng nề nhất không ai khác ngoài chính con người. Bảo vệ thiên nhiên, thực chất, chính là bảo vệ mạng sống và tương lai của chính chúng ta.

Để thực hiện trách nhiệm ấy, hành động cần phải đi trước lời nói và bắt đầu từ những điều nhỏ bé nhất. Ở tầm vĩ mô, các quốc gia cần có chính sách nghiêm ngặt về quản lý chất thải, bảo vệ rừng phòng hộ và phát triển năng lượng sạch. Đối với mỗi cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ, trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên được thể hiện qua lối sống xanh hàng ngày: hạn chế sử dụng rác thải nhựa, tiết kiệm điện nước, trồng thêm cây xanh và tích cực tham gia các hoạt động tuyên truyền môi trường. Hãy nhớ rằng, một hành động nhỏ như vứt rác đúng nơi quy định cũng góp phần giảm bớt gánh nặng cho Trái Đất.

Tóm lại, thiên nhiên và con người là một thực thể gắn bó hữu cơ, không thể tách rời. Bảo vệ thiên nhiên không còn là một lựa chọn, mà là sứ mệnh sống còn của toàn nhân loại. Hãy đối xử với tự nhiên bằng sự tôn trọng và tình yêu thương, để màu xanh mãi trường tồn và những đau thương từ thiên tai không còn tiếp diễn.

Câu 1 (0,5 điểm)

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do (có sự đan xen biến hóa linh hoạt giữa các dòng thơ 7 tiếng và các cặp câu lục bát 6 - 8 tiếng).

Câu 2 (0,5 điểm)

-Ba từ ngữ, hình ảnh miêu tả sự dữ dội của thiên tai trong bài thơ là :

+ Bão tố gió mưa / bão lốc gió sương

+Ngang trời mưa đổ

+Mây đen phủ kín bầu trời

+Thác đổ ngàn xa

+Lũ cuốn đê

Câu 3 (1,0 điểm)

- Biện pháp điệp ngữ: Từ "Cùng" (Cùng một bọc, cùng chia) và "chung" (chung cành, chung gốc).

- tác dụng

+Tạo nhịp điệu tha thiết, dồn dập, tăng tính nhạc và sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ.

+Nhấn mạnh nguồn gốc thiêng liêng, gắn bó mật thiết của đồng bào Việt Nam ("cùng một bọc", "chung gốc"). Đồng thời, khẳng định mạnh mẽ tinh thần đoàn kết, sẵn sàng đồng lòng sẻ chia, gánh vác mọi gian khổ, thử thách của người dân khi hoạn nạn ập đến.

Câu 4 (1,0 điểm)

Ý nghĩa của hai dòng thơ:

"Cuộc đời lúc rách lúc lành": Phản ánh thực tế quy luật của cuộc sống đầy biến động, con người có lúc bình yên, may mắn ("lành") nhưng cũng có khi phải đối mặt với khó khăn, mất mát, thiên tai hoạn nạn ("rách").

"Người mình chia sẻ đã thành bản năng!": Khẳng định tinh thần tương thân tương ái, đùm bọc lẫn nhau của người Việt Nam không cần tính toán, vụ lợi mà đã ăn sâu vào máu thịt, trở thành nếp sống, hành động tự nhiên, thường trực đối với mỗi người.

Tổng kết: Hai câu thơ ca ngợi truyền thống đạo lý "lá lành đùm lá rách" vô cùng cao đẹp, bền vững muôn đời của dân tộc ta.

Câu 5 (1,0 điểm)

Tinh thần tương thân tương ái trong hoạn nạn có một sức mạnh vô cùng to lớn và kỳ diệu. Khi thiên tai như bão lũ miền Trung ập đến gây ra đau thương, mất mát, sự sẻ chia cả về vật chất lẫn tinh thần chính là điểm tựa vững chắc nâng đỡ đồng bào vùng lũ vượt qua nghịch cảnh. Tình yêu thương ấy không chỉ giúp xoa dịu nỗi đau, tái thiết cuộc sống sau bão dữ, mà còn gắn kết hàng triệu trái tim người Việt xích lại gần nhau hơn. Sức mạnh của sự sẻ chia ấy đã chứng minh cho tinh thần đại đoàn kết và truyền thống nhân đạo bền vững của dân tộc, biến những mất mát thành động lực để cùng nhau hồi sinh.