CÂU 1

Bài thơ "Đau lòng lũ lụt miền Trung" của nhà thơ Phạm Ngọc San là một tiếng lòng trăn trở, thấm đẫm giá trị nhân đạo sâu sắc và thông điệp nhân văn cao cả. Trước hết, giá trị nhân đạo của tác phẩm ngời sáng qua niềm xót thương, đồng cảm vô hạn của tác giả trước những đau thương, mất mát mà đồng bào miền Trung phải gánh chịu. Hình ảnh "trẻ nhỏ màn trời chiếu nước", các "cụ già rét mướt tái xanh" đối diện với cảnh hoang tàn, đói rét giữa dòng nước lũ đã chạm đến trái tim người đọc. Nhà thơ không chỉ dừng lại ở sự xót xa cho kiếp người nhỏ bé trước thiên tai dữ dội, mà còn ngợi ca vẻ đẹp của tình người, truyền thống đoàn kết tương thân tương ái qua đạo lý "Nhiễu điều phủ lấy giá gương". Từ nỗi đau ấy, bài thơ gửi gắm một thông điệp vô cùng mạnh mẽ và thời sự: mỗi chúng ta cần thức tỉnh về trách nhiệm đối với thiên nhiên, biết chở che và gìn giữ môi trường sống trước khi quá muộn. Tác phẩm khép lại nhưng dư âm về lòng trắc ẩn và lời kêu gọi chung tay bảo vệ người mẹ Trái Đất vẫn vẹn nguyên giá trị.

Câu 2

Thiên nhiên là cái nôi nuôi dưỡng sự sống, là người mẹ bao dung cung cấp cho con mọi điều kiện để tồn tại và phát triển. Thế nhưng, trước những biến động khắc nghiệt như thiên tai, bão lũ — điều mà nhà thơ Phạm Ngọc San đã xót xa khắc họa trong tác phẩm "Đau lòng lũ lụt miền Trung" — người mẹ ấy đang phải gánh chịu những vết thương sâu sắc do chính hành động của con người gây ra. Điều này buộc mỗi chúng ta phải nhìn nhận lại trách nhiệm của bản thân trong việc chở che và bảo vệ người mẹ thiên nhiên vĩ đại.

Mối quan hệ giữa thiên nhiên và con người là sợi dây mẫu tử thiêng liêng, cộng sinh không thể tách rời. Mẹ thiên nhiên cho ta nguồn nước để uống, bầu không khí để thở và đất đai để trồng trọt. Vậy mà, sự khai thác quá mức, nạn chặt phá rừng đầu nguồn và rác thải nhựa ngập tràn đang khiến lòng mẹ tổn thương. Những đợt thiên tai dồn dập, những khúc ruột miền Trung oằn mình trong bão lũ chính là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc: khi chúng ta làm tổn thương người mẹ của mình, chúng ta cũng đang tự hủy hoại mái nhà chung.

Chính vì vậy, bảo vệ thiên nhiên là trách nhiệm không của riêng ai, đặc biệt là thế hệ trẻ — những đứa con tương lai của Trái Đất. Không cần phải là những công trình vĩ mô, mỗi học sinh có thể đền đáp công ơn của mẹ thiên nhiên từ những hành động nhỏ bé thường ngày. Chúng ta hãy cùng nhau phân loại rác tại nguồn, hạn chế sử dụng túi ni-lông, tiết kiệm từng giọt nước, từng nguồn điện ở trường cũng như ở nhà. Mỗi cây xanh được trồng xuống, mỗi hành động nhặt rác bảo vệ môi trường đều là một cái ôm xoa dịu vết thương của mẹ.

Chúng ta không thừa kế Trái Đất từ tổ tiên, mà đang mượn nó từ thế hệ mai sau. Sống trách nhiệm, biết yêu thương và bảo vệ thiên nhiên chính là cách để chúng ta mãi được chở che trong vòng tay bao dung của người mẹ vĩ đại này.

Câu 1

Trong đoạn trích "Đêm sao đóm", nhà thơ Đông Xuyên đã thể hiện một bút pháp nghệ thuật đặc sắc để khắc họa khung cảnh đêm quê vô cùng huyền ảo và sống động. Yếu tố nghệ thuật nổi bật đầu tiên là việc lựa chọn thể thơ song thất lục bát vô cùng uyển chuyển. Nhịp điệu thơ lên bổng xuống trầm, nhịp nhàng như nhịp đập của màn đêm, tạo nên âm hưởng vừa cổ kính vừa êm đềm. Bên cạnh đó, tác giả đã rất thành công trong việc sử dụng bút pháp đối lập và nghệ thuật phối màu, ánh sáng. Sự tương phản mang tính giao hòa giữa cái thấp của "lửa đóm lập lòe" nơi đồng lúa chín và cái cao của "chùm sao lốm đốm" giữa tầng không đã mở ra không gian bao la, khoáng đạt. Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác qua cụm từ "đêm vàng", "ngày vàng" kết hợp với từ láy biểu cảm như lập lòe, lốm đốm, lấp loáng khiến ánh sáng như có linh hồn, nhảy múa tinh nghịch giữa đất và trời. Tất cả những yếu tố nghệ thuật ấy không chỉ dệt nên một bức tranh thiên nhiên huy hoàng, thơ mộng mà còn thể hiện cái tài, cái tâm và tình yêu quê hương đất nước thiết tha của thi sĩ Đông Xuyên.

Câu 2

Thiên nhiên là cái nôi nuôi dưỡng sự sống, là người mẹ bao dung cung cấp cho con mọi điều kiện để tồn tại và phát triển. Thế nhưng, trong thời đại ngày nay, khi nhân loại đang phải đối mặt với những thảm họa biến đổi khí hậu toàn cầu, việc nhìn nhận và thực hiện trách nhiệm bảo vệ môi trường tự nhiên trở thành một nghĩa vụ sống còn của mỗi người.

Môi trường tự nhiên không phải là một tài nguyên vô hạn để khai thác, mà là một hệ sinh thái cộng sinh chặt chẽ với đời sống con người. Từ nguồn nước trong lành để uống, bầu không khí trong sạch để thở, cho đến cánh rừng phòng hộ ngăn bão giông — tất cả đều là dòng sữa ngọt ngào của mẹ thiên nhiên nuôi nấng chúng ta. Thế nhưng, sự thờ ơ và ích kỷ của con người qua nạn chặt phá rừng, xả rác bừa bãi và khí thải công nghiệp đang khiến môi trường kêu cứu. Những hồi chuông cảnh báo từ bão lũ, hạn hán nghiêm trọng chính là minh chứng: khi ta làm tổn thương môi trường, ta đang tự hủy hoại mái nhà và tương lai của chính mình.

Trách nhiệm bảo vệ môi trường không nằm ở những kế hoạch vĩ mô xa xôi, mà ẩn chứa trong từng hành động nhỏ bé của mỗi cá nhân thường ngày. Với tư cách là những người trẻ, những đứa con của thế hệ tương lai, chúng ta hoàn toàn có thể đền đáp và bảo vệ môi trường bằng những việc làm thiết thực nhất. Ở trường hay ở nhà, hãy bắt đầu từ việc bỏ rác đúng nơi quy định, tích cực phân loại rác thải, hạn chế tối đa việc sử dụng túi ni-lông và đồ nhựa dùng một lần. Tiết kiệm từng giọt nước, tắt bớt một bóng đèn khi không sử dụng và trồng thêm một mầm cây xanh chính là những chiếc ôm xoa dịu vết thương của hành tinh.

Chúng ta không thừa kế Trái Đất từ tổ tiên, mà đang mượn nó từ thế hệ mai sau. Biết yêu thương, gìn giữ và bảo vệ môi trường tự nhiên hôm nay là cách duy nhất để con người mãi được chở che, bình yên trong vòng tay bao dung của người mẹ vĩ đại này.