Đỗ Hải Phong
Giới thiệu về bản thân
Gọi hình thoi đã cho là ABCD với O là giao điểm của hai đường chéo AC và BD.
Gọi M, N, P, Q lần lượt là trung điểm của các cạnh AB, BC, CD, DA.
Ta cần chứng minh bốn điểm M, N, P, Q cùng thuộc một đường tròn.
Thật vậy:
- Xét tam giác ABC, ta có M và N lần lượt là trung điểm của AB và BC nên MN là đường trung bình của tam giác ABC.
Suy ra MN song song với AC và MN = 1/2 AC.
- Xét tam giác ADC, ta có P và Q lần lượt là trung điểm của CD và DA nên PQ là đường trung bình của tam giác ADC.
Suy ra PQ song song với AC và PQ = 1/2 AC.
Từ hai điều trên suy ra MN song song với PQ và MN = PQ.
Do đó tứ giác MNPQ là hình bình hành (1).
Mặt khác, vì ABCD là hình thoi nên hai đường chéo AC và BD vuông góc với nhau tại O.
Lại có:
- MN song song với AC mà AC vuông góc với BD nên MN vuông góc với BD.
- MQ là đường trung bình của tam giác ABD nên MQ song song với BD.
Từ đó suy ra MN vuông góc với MQ, tức là góc NMQ bằng 90 độ (2).
Từ (1) và (2) suy ra tứ giác MNPQ là hình chữ nhật.
Vì MNPQ là hình chữ nhật nên bốn đỉnh M, N, P, Q cùng cách đều giao điểm hai đường chéo của hình chữ nhật MNPQ (gọi là tâm I).
Do đó, bốn trung điểm M, N, P, Q cùng thuộc một đường tròn tâm I bán kính IM. (Điều phải chứng minh).
a) Chứng minh bốn điểm B, P, N, C cùng thuộc một đường tròn:
- Xét tam giác ABC có P là trung điểm của AB (vì CP là trung tuyến) và N là trung điểm của AC (vì BN là trung tuyến).
- Do đó, PN là đường trung bình của tam giác ABC.
- Suy ra PN song song với BC.
- Tứ giác BPNn (hoặc BPEC tùy theo ký hiệu, ở đây là tứ giác BPNc) có PN song song với BC nên nó là hình thang.
- Mặt khác, tam giác ABC đều nên góc B bằng góc C (góc ABC bằng góc ACB).
- Hình thang BPNc có hai góc kề đáy B và C bằng nhau nên BPNc là hình thang cân.
- Theo dấu hiệu nhận biết, hình thang cân thì bốn đỉnh của nó cùng thuộc một đường tròn.
- Vậy bốn điểm B, P, N, C cùng thuộc một đường tròn.
b) Tính bán kính đường tròn đó:
- Vì B, P, N, C cùng thuộc một đường tròn và tam giác BNC vuông tại N (do BN là đường cao đồng thời là trung tuyến trong tam giác đều ABC cạnh a), tâm của đường tròn ngoại tiếp tứ giác BPNc chính là trung điểm của đoạn thẳng BC.
- Gọi I là trung điểm của BC thì IB = IC = a/2.
- Do tam giác BNC vuông tại N, tâm đường tròn ngoại tiếp tứ giác BPNc cũng chính là trung điểm cạnh huyền BC, bán kính R chính là nửa độ dài cạnh BC.
- Vậy bán kính đường tròn đi qua bốn điểm B, P, N, C là R = a/2.
a) Ba điểm B, C, D đều thuộc đường tròn (O). Vì:
- Điểm B đối xứng với A qua d, mà A thuộc (O) và d đi qua tâm O nên B cũng thuộc (O).
- C và D lần lượt là điểm đối xứng của A và B qua tâm O, nên độ dài OC = OA = R và OD = OB = R, do đó C và D nằm trên đường tròn (O).
b) Chứng minh tứ giác ABCD là hình chữ nhật:
- Xét tứ giác ABCD, ta có O là trung điểm của AC (vì C đối xứng với A qua O) và O cũng là trung điểm của BD (vì D đối xứng với B qua O).
- Suy ra ABCD là hình bình hành (tứ giác có hai đường chéo cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường).
- Mặt khác, ta có AC = BD (vì cùng bằng đường kính của đường tròn (O)).
- Hình bình hành ABCD có hai đường chéo bằng nhau nên là hình chữ nhật.
c) Chứng minh C và D đối xứng với nhau qua d:
- Gọi H là giao điểm của AB và d. Vì B đối xứng với A qua d nên d chính là đường trung trực của đoạn thẳng AB.
- Do O thuộc đường thẳng d nên d cũng đi qua trung điểm O của đoạn thẳng CD (vì ABCD là hình chữ nhật, tâm O là giao điểm hai đường chéo đồng thời là trung điểm CD).
- Ta lại có AB vuông góc với d tại H, mà ABCD là hình chữ nhật nên AB song song với CD. Suy ra CD vuông góc với d.
- Đường thẳng d vuông góc với đoạn thẳng CD tại trung điểm O của nó, nên d là đường trung trực của CD.
- Vậy C và D đối xứng với nhau qua d.
Xét tứ giác ADME có góc DAE bằng 90 độ (do tam giác ABC vuông tại A), góc ADM bằng 90 độ (do MD vuông góc với AB), và góc AEM bằng 90 độ (do ME vuông góc với AC).
Do đó, tứ giác ADME là hình chữ nhật vì có ba góc vuông.
Suy ra bốn điểm A, D, M, E cùng thuộc một đường tròn đường kính AM. (1)
Mặt khác, xét tam giác AHM vuông tại H (do AH là đường cao), nên điểm H cũng nhìn đoạn AM dưới một góc vuông là 90 độ.
Suy ra điểm H thuộc đường tròn đường kính AM. (2)
Từ (1) và (2) suy ra năm điểm A, D, M, H, E cùng cách đều trung điểm của đoạn thẳng AM.
Vậy năm điểm A, D, M, H, E cùng nằm trên một đường tròn (đpcm).
a)
- Vì ABCD là hình vuông nên ta có:
AB = BC = CD bằng DA và góc A bằng góc B bằng góc C bằng góc D bằng 90 độ.
Gọi E là giao điểm của hai đường chéo AC và BD.
Trong hình vuông, hai đường chéo bằng nhau và cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường, nên ta có:
EA = EB = EC = ED.
Do đó, bốn điểm A, B, C, D cùng cách đều điểm E.
Vậy có một đường tròn tâm E đi qua bốn điểm A, B, C và DDD (đường tròn ngoại tiếp hình vuông ABCD).
- Tâm đối xứng của đường tròn đó là điểm E.
- Hai trục đối xứng của đường tròn đó là đường thẳng AC và đường thẳng BD (chính là hai đường chéo của hình vuông).
b)
- Bán kính của đường tròn chính là đoạn thẳng EA (hoặc EB, EC, ED).
- Xét tam giác vuông DAB (vuông tại A), theo định lý Pythagore, ta có độ dài đường chéo DB là:
DB bình phương bằng AB bình phương cộng AD bình phương
DB bình phương bằng 3 bình phương cộng 3 bình phương bằng 9 cộng 9 bằng 18.
Suy ra DB bằng căn bậc hai của 18 bằng 3 nhân căn bậc hai của 2 (cm).
- Vì E là giao điểm hai đường chéo của hình vuông nên E là trung điểm của DB.
Do đó, bán kính R của đường tròn là:
R bằng EA bằng ED bằng DB chia 2 bằng 3 nhân căn bậc hai của 2 chia 2 (cm).
a) Xét tam giác ABC, ta có:
M là trung điểm của AB
Q là trung điểm của AC
Do đó MQ là đường trung bình của tam giác ABC
Suy ra MQ song song với BC và MQ = 1/2 BC (1)
b) Xét tam giác DBC, ta có:
P là trung điểm của DC
N là trung điểm của BD
Do đó PN là đường trung bình của tam giác DBC
Suy ra PN song song với BC và PN = 1/2 BC (2)
Từ (1) và (2) suy ra MQ song song với PN và MQ = PN
Do đó tứ giác MNPQ là hình bình hành (3)
c) Xét tam giác ABD, ta có:
M là trung điểm của AB
N là trung điểm của BD
Do đó MN là đường trung bình của tam giác ABD
Suy ra MN song song với AD
Theo giả thiết ta có góc C + góc D = 90 độ
Mặt khác, do MQ song song với BC nên góc góc giữa MQ và MN chính là góc giữa BC và AD (hoặc góc bù với nó).
Từ các quan hệ song song:
MQ song song với BC
MN song song với AD
Suy ra góc giữa MQ và MN bằng góc giữa BC và AD.
Gọi giao điểm của BC và AD là O. Trong tam giác OCD, ta có góc C + góc D = 90 độ nên góc COD = 90 độ.
Do đó BC vuông góc với AD.
Vì MN song song với AD và MQ song song với BC nên MN vuông góc với MQ.
Suy ra góc NMQ = 90 độ (4)
Từ (3) và (4) suy ra hình bình hành MNPQ có một góc vuông nên MNPQ là hình chữ nhật.
Vì MNPQ là hình chữ nhật nên bốn đỉnh M, N, P, Q cùng cách đều giao điểm của hai đường chéo.
Vậy bốn điểm M, N, P, Q cùng nằm trên một đường tròn.
Gọi H là giao điểm của hai đường cao BD và CE.
Xét tam giác ABC có BD và CE là hai đường cao, suy ra:
Góc BDC = 90 độ
Góc BEC = 90 độ
Do đó, hai điểm D và E cùng nhìn đoạn BC dưới một góc 90 độ.
Suy ra bốn điểm B, C, D, E cùng thuộc một đường tròn đường kính BC. (1)
Mặt khác, theo giả thiết, kẻ tia Cx vuông góc với tia BM tại F.
Suy ra góc BFC = 90 độ.
Điểm F nhìn đoạn BC dưới một góc 90 độ, nên F thuộc đường tròn đường kính BC. (2)
Từ (1) và (2) suy ra năm điểm B, C, D, E, F cùng thuộc một đường tròn đường kính BC.
Gọi O là trung điểm của đoạn thẳng AC.
- Xét tam giác ABC vuông tại B (vì góc B = 90 độ):
Trung tuyến ứng với cạnh huyền AC nên BO = 1/2 AC (1
Tam giác ABC có hai đường cao BB' và CC' cắt nhau tại H.
- Xét tam giác BB'C vuông tại B' có OB' là đường trung tuyến ứng với cạnh huyền BC (vì O là trung điểm BC).
Suy ra OB' = OC = OB = BC / 2 (1).
- Xét tam giác CC'B vuông tại C' có OC' là đường trung tuyến ứng với cạnh huyền BC (vì O là trung điểm BC).
Suy ra OC' = OB = OC = BC / 2 (2).
Từ (1) và (2) ta có: OB = OC = OB' = OC' = BC / 2.
Do các điểm B, C, C' đều cách điểm O một khoảng bằng OB', nên bốn điểm B, C, B', C' cùng thuộc đường tròn tâm O bán kính OB'.
Vậy đường tròn (O; OB') đi qua ba điểm B, C và C'.
Gọi O là giao điểm của hai đường chéo AC và BD của hình chữ nhật ABCD.
Vì ABCD là hình chữ nhật nên ta có:
- Hai đường chéo bằng nhau và cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường: AC = BD và OA = OC = OB = OD.
- Do đó, khoảng cách từ điểm O đến bốn đỉnh A, B, C, D đều bằng nhau (cùng bằng nửa độ dài đường chéo).
- Vậy bốn điểm A, B, C, D cùng thuộc một đường tròn tâm O.
Xác định tâm và bán kính:
- Tâm O là giao điểm của hai đường chéo AC và BD (hoặc là trung điểm của AC hoặc BD).
- Bán kính R bằng nửa độ dài đường chéo. Theo định lý P-ta-go trong tam giác vuông ABC, độ dài đường chéo là: AC = căn bậc hai của (a bình + b bình).
- Vậy bán kính của đường tròn là R = (căn bậc hai của (a bình + b bình)) / 2.